Dizilerin Okuyan Kahramanları

Kiralık Aşk dizisinde kitaplardan çokça alıntı yapıldığı veya söz edildiği, bunun da adı geçen kitapların satışını artırdığına dair bir yazı okumuştum geçenlerde. Hiç izlemediğim yahut denk gelmediğim için, üstüne dizinin bitmişliği de eklenince merak ettiğimle kalmıştım. Az önce, bir dizi kişisinin elinde Cemal Süreya’nın Sevda Sözleri’ni görünce (evin entellektüel oğlunun masasındaki kitabı eline alan Süreyya-İstanbullu Gelin) kızıma yaptığım yorum aklıma geldi: Senaristler Cemal Süreya’dan başka şair ve onun Sevda Sözleri’nden başka şiir kitabı bilmiyor! Biliyorlardır da bana denk gelmemiştir muhtemelen! (İtiraf: Bu girişten sonra yaptığım “dizilerde edebiyat” taramasının sonucuna bakılırsa benim teori çöktü. Bayağı bir eser, esmiş geçmiş dizi sahnelerinde. İyi bi şey…)

dizilerde edebiyat

dizi kişilerinin edebiyata ilgisi:

O sahneyle birlikte, sahi dizilerde edebiyatın varlığını konu eden toplu bir yazı, değerlendirme var mıdır diye de merak ettim. Roman uyarlamalarına dair bilgi ve yorumlar fazlasıyla var. Benim aklımdan geçen, dizi kişilerinin kitaplarla haşır neşirliği idi ki tam aklımdan geçenin düşünülüp kotarıldığı bir blog (Konserve Ruhlar) yazısını şurada buldum(2014’te yayınlanmış):

“Bu kez izlediğimiz film ve dizilerde karakterlerin okuduklarına odaklanalım istedim. Yönetmenin ya da senaristin ince düşünülmüş fikirlerle yerleştirdikleri kitaplar mı bunlar? İzlediğimiz sahne, içindeki karakter, okuduğu kitap ile ilgili mi? Ya da çok derin anlamlar yüklenmeden daha hafif amaçlara mı hizmet ediyor bu durum? İnternette biraz araştırma yapınca benim gibi düşünenlere rastladım. Ame ne yazık ki hiç biri türkçe tartışmalar değil.”

Bu yazıda ve başka bloglarda gördüğüm eserlerin bir bölümünü blog linkleriyle buraya alacağım ama doğru olan, ilgili yazılardaki yorumların okunmasıdır. Böylece eserlerle onlara yer verilen sahneler arasındaki ilişkilendirmeler de yapılabilir ve sağlıklı bir değerlendirmeye ulaşılabilir. (Hemen hiçbirini izlemediğim için kendi yorumlarımı yapamayacağım bir blog yazısı olarak da benim kişisel tarihime geçsin!)

Yukarda bahsi geçen yazıda yine izlemediğim ama “dayı”nın aforizmaları dolayısıyla namını çok duyduğum Ezel’den söz edilen bölüm:

dizilerde edebiyat

“Uzun soluklu tv dizisi Ezel’de zaman zaman kitapların bahsi geçti. Ezel’in kardeşi Mert, Hakan Günday’ın Kinyas ve Kayra’sını okurken göründü bir bölümde. Diğer bölümlerde adı geçen kitapları bir blogcu arkadaşımız listelemiş. Merak edenler buradan okuyabilirler.”

“Buradan” gidince Ezel’de sözü geçen kitaplara dair gördüğüm liste aşağıda, yazı adresi şurada:

  • Sefiller (Victor Hugo)
  • Alamut Kalesi (Wladimir Bartol)
  • Semerkant (Amin Maalouf)
  • Rubailer (Ömer Hayyam)
  • Monte Cristo kontu (Alexandre Dumas)
  • Divan-ı Kebir (Mevlana Celaleddin Rumi)
  • Babalar ve oğullar (Ivan Sergeyevic Turgenyev)
  • Kelebek (Henri Charriere)
  • Kinyas ve Kayra (Hakan Günday)
  • Kumarbaz (Fyodor Mihailoviç Dostoyevski)

Kiralık Aşk’ta favori kitap Jane Austen’ın Gurur ve Önyargı‘sı… Bu kitapla birlikte, diğer dizilerde yer alan kitaplara dair okuması da keyifli bir yazı adresi şurada. Şu değerlendirme de yazı sahibi Gizem Kaboğlu’na ait:

“Kiralık Aşk malumunuz yazın en çok izlenen işlerinden biri. Dizide uzun zamandır, Jane Austen’ınPride and Prejudice romanı ve uyarlama filmi üzerinden diyaloglar geçiyordu. Son bölümde de olan oldu, esas kızımız doğum günü hediyesi olarak Ömer Bey’e Gurur ve Önyargı olarak çevrilen o kitabın ilk baskısını hediye etti. Dizilerde edebi eserlerin yeri oldukça fazla, kimi zaman bir şiirle aşk ifade edildi, kimi zaman okunan bir kitap sahnenin tüm ruhunu, karakteri ifade ediyordu.”

(EK-Eylül 2017/ Kiralık Aşk’ın tekrar bölümlerinden birinde, Ömer’i, Proust’un Albertine Kayıp kitabının ilk baskısını ararken gördüm. İso da kırık bir aşk duygusunun ardından, Turgut Uyar’ın “Sevgim Acıyor” şiirini içinde yaşarken sokaklarda yürüyordu. Bir başka gün, yüzünde gülümseme, karnında bebişiyle Defne sokaklardaydı ve fonda yine Turgut Ayar’dan bir şiir: “Bir Gün Sabah Sabah”)

Gizem Kaboğlu’nun verdiği diğer örnekler:

  • Behzat Ç.’de, Haliç’te Yaşayan Simonlar (Hanefi Avcı)
  • Behzat Ç.’ de Anadolu Yazarını Dinliyor (Nihat Genç)
  • Poyraz Karayel’de Oğuz Atay göndermeleri
  • Güllerin Savaşı’nda Tutunamayanlar (Oğuz Atay)
  • Leyla ile Mecnun’da Tehlikeli Oyunlar (Oğuz Atay)
  • Leyla ile Mecnun’da da “bir hafta Turgut Uyar, bir hafta Cemal Süreya duyuyorduk Yavuz’un sesinden.”
  • Leyla ile Mecnun’da Otostopçunun Galaksi Rehberi
  • Leyla ile Mecnun’da Cezmi Ersöz

“Dizinin senaristi Burak Aksak bir röportajında yaptığı Cezmi Ersöz göndermesini böyle anlatıyordu: ‘Bir bölümde hoşluk olsun diye; Yavuz, Cezmi Ersöz okuyordu ve Zeynep ‘yeter’ diyordu. Yani bir dönem, ergenken Cezmi Ersöz okuduk ama şimdi olmuyor. Yani sevmediğimiz şeyleri de öyle koyuyoruz.”

dizilerde edebiyat

  • Arka Sokaklar’da Suç ve Ceza (Dostoyevski)
  • Ezel’de (diğer blogdan aldığım listeye ek olarak)

“Tuncel Kurtiz’in sesinde hayat bulan dizeler ve satırlar eminim hafızalarınızda. Aslıhan Köşşekoğlu’nun yazısına göre, Henri Charriere’nin Kelebek adlı kitabının Ezel’de gösterilmesinden sonra romanın yayınevi Punto Dağıtım, kitabı yeniden basmak zorunda kaldığını söylemişti. Aynı şekilde dizide yer alan Birhan Keskin şiiri sonrası Metis Yayınevi, dizinin bu bölümünden sonra Yol kitabını soranların sayısının arttığını söylemişti. Artı Dağıtım ve Pozitif Yayınevi Yayın Yönetmeni Muharrem Kaşıtoğlu, Ömer Hayyam’ın satışlarının da diziyle beraber arttığını söylüyordu.”

  • Kurtlar Vadisi’nde politik kitaplar (yazıda listelenmiş)
  • Karadayı’da Attila İlhan ve Nazım Hikmet şiirleri
  • Karadayı’da Ecelin Çağrısı (Agatha Christie)
  • Çemberimde Gül Oya’da Küçük Kara Balık
  • Beni Böyle Sev’de,,,

“…her hafta bir kitap okuyan oyuncular okudukları kitapları dizinin yönetmeni Cem Tabak’a teslim ediyor, Cem Tabak toplanan kitapları Anadolu’da kitap ihtiyacı olan okullara ulaştırıyordu. Edebi eserler ve diziler konuşulurken bu parantezi de açmalıyız diye düşündüm.”

Yukarıda da geçtiği üzere Poyraz Karayel’in müthiş edebiyat tutkusunu anlattığı video:

Dizilerde geçen kitap adlarının yahut alıntıların potansiyel okurlar yarattığı ve kitapçılarda bir hareketlilik oluşturduğu da ortak değerlendirmelerden.

II.Abdülhamid’in polisiye kitap merakına atıfla, Payitaht Abdülhamid‘de de  sultana Sherlock Holmes kitaplarından sayfalar okunuyor.

Not: Bu arada, yabancı ülkelerde roman ve dizi ilişkisine dair Fatma Cihan Akkartal imzalı ilgi çekici bir yazı da okudum. Şurada

Kısa günün kârı:

Ufak bir sahneden yola çıkıp bir sorunun ardına düşüp linklerini de verdiğim ve ilgimi çeken bloglarla tanışmak…

Ek: Hatırladım, birkaç hafta önceki bir bölümde Kalbimdeki Deniz dizisinde muhafazâkâr delikanlı, kız arkadaşına Mesnevi’yi hediye eder ve o dünyaya çok uzak kız, delikanlıya olan duygusal bağıyla kitaba da tutunur. (Bendeki Mesnevi de bir doğum günü hediyesi, her daim en kıymetlisinden…)

Mesnevi demişken açıktan bir dedikodu: Eskişehir’de Tiryakizade Kıraathanesi‘ne takılan gençlerin bazıları, o atmosfer ve kitaplar üzerinden kız arkadaşlarını etkileyebiliyorlarmış! Kitaplar üzerinden etki alanı oluşturma fikri güzel, “gazoz”lu zamanlardan iyidir ama “cehenneme giden yollar…” kabilindense fena! (anlatanın yalancısıyım.)

Dizilerde kitaplar üzerinden etki alanı oluşturma fikri de eğer varsa ve insanları da iki satır okumaya özendiriyorsa bence harika…

Bir Cevap Yazın