Metin Türü Olarak Masal (Metin ve Uygulama)

Bir metin türü olarak masal için, “olağanüstülük” anahtar sözcüklerin başında gelir. Masallar, olağanüstü kahramanların başlarından geçen olağanüstü olayların yer ve zaman belirtilmeden anlatıldığı metinlerdir. TDK’nın tanımıyla:

“Genellikle halkın yarattığı, hayale dayanan, sözlü gelenekte yaşayan, çoğunlukla insanlar, hayvanlar ile cadı, cin, dev, peri vb. varlıkların başından geçen olağanüstü olayları anlatan edebî tür.”

masal

Eskişehir’de Masal Şatosu

küçükleri uyutmak için değil, büyükleri eğitmek için masal…

Bu metinler;  mesel, misâl yanıyla, başlangıçta büyüklere gündelik hayatın hikâye edildiği örnekler üzerinden hayata dair dersler vermenin bir aracı olmuştur. Ezop masallarının çıkış noktasında,  hataları doğrudan yüzlerine vurulduğunda tepki veren insanlara, aynı hataları hayvanlar üzerinden göstererek ayna tutma esprisinin olduğu belirtilir.

mitler “gerçek”leri, masallar “yalan”ları anlatır!

“Mitlerin hâlâ yaşamakta olduğu toplumlarda onlara ‘gerçek hikayeler’ adı verilerek mitleri fabllardan, diğer hikayelerden ve masallardan ayırırlar. Mitlere verilen değeri belirtmek üzere fabllara ve masallara ‘yalan, yanlış hikaye’ adını verirler.” (Bilge Seyidoğlu,Mitoloji Üzerine Araştırmalar, Metinler ve Tahliller)

Mitler, ait oldukları toplumun yaratılış ve türeyişe ilişkin inançlarını ortaya koyan ürünler olduğu için, gerçekliklerine inanılır ve kutsanır. Masalların böyle bir özelliği yoktur.

Masallar;

  1. Döşeme (Kalıplaşmış ifadelerin/ tekerlemelerin olduğu açılış bölümü.)

“Usta anlatıcılar tarafından asıl masala geçmeden önce söylenen masal başı tekerlemelerinin, dinleyiciyi masalın ‘yalan dünyası’na hazırlayıcı özelliği ile anlatıcıların anlatım sırasında sarf ettikleri ‘o yalan bu yalan; fili yuttu bir yılan, bu da mı yalan?’, ‘o da yalan bu da yalan, al biraz da sen oyalan’, ‘sineğe vurdum palanı, dinlettim mi sana koca yalanı’ gibi ifadeler, masalın bizzat anlatıcısı tarafından anlatılanların “yalan” bağlamında düşünülmesini istendiğini ortaya koymaktadır. ” (Türk Halk Edebiyatı El Kitabı)

  1. Serim (Bir varmış bir yokmuş cümlesiyle başlayan, kişilerin tanıtıldığı, olayın anlatılmaya başlandığı bölüm)
  2. Düğüm
  3. Çözüm
  4. Dua (“Onlar ermiş muradına…, gökten üç elma düşmüş…” şeklinde düzenlenen bölümlerdir.)
türün özelliklerini metin üzerinde gösterme

Bir Cevap Yazın