Metinler İçin Venn Şeması Kullanma

Bulan kişinin (John Venn) soyadıyla anılan Venn şeması, ortak kesişim noktalarını gösteren yönüyle, metinlerin içerdiği farklı ögelerin özelliklerini bir arada görme ve tablo üzerinden değerlendirme için elverişli araçlardandır. Hazırlanması da kolaydır. Benzerlik ve farklılıklarıyla karşılaştırılan öge özellikleri, birbirine geçmiş halkalara...

Hüsn ü Aşk ve Alegori (“Kavram”ların “Kişi” Hâli…)

Amaç eğitmekse ve hedef kitle, ortalama okur ise, kavramların soyut dünyasında bir şeyler anlatmak yerine, her zaman merak uyandırıcı, sürükleyici hikâyelerin dünyasından ulaşmak tercih edilmiştir. Bu yetmemiş, Hüsn ü Aşk gibi bazı eserlerde kavramlar da somutlaştırılarak genellikle birer kişiye...

Beyitlere Eklemelerle Yeni Nazım Biçimleri Oluşturma

Divan şiirinde bazı nazım biçimleri (müstezad, terbi, tahmis, taştir ve tesdis), gazel beyitlerine eklemeler yapılarak oluşturulur. Müstezat (ziyadeleşmiş, artmış, çoğalmış): Gazelin dizeleri arasına kısa dizeler eklenmesiyle oluşturulur. Gazelin özel bir biçimidir.  (Kısa dizeler, gazelin yazıldığı aruz ölçüsünün ilk ve son parçalarından...

Mesnevî Nazım Biçimi (Online Uygulama)

İçerikle biçimin en uyumlu olduğu nazım biçimlerinden biri, mesnevîdir. Roman geleneği çok eskilere gitmeyen Türk ve doğu edebiyatlarında, uzun soluklu hikâyeler, geleneksel halk hikâyelerinin yanı sıra, mesnevî nazım biçimi ile dillendirilmiştir. Divan şiirinde, yüzlerce beyitten oluşan bir metin yapısıyla...

“Yaşam Çizgisi” ve Çolak Salih’in Karar Anları

Anlamayı ve değerlendirmeyi bir arada yaptıran etkinliklerden biri; kurmaca metin kişilerinin yaşadıklarını, olumlu ve olumsuz sonuçlarına göre artan/eksilen bir grafik düzlemine işlemektir. Yaygın uygulama; çıkarılacak “yaşam çizgisi” üzerinde, gidişatı olumsuz etkileyen adımların -5’ten -1’e; olumlu etkileyen adımların +1’den +5’e...

Nazım Biçimleri ile İlgili Online Uygulamalar

Nazım biçimleri ; Nazım birimi, birim sayısı Ölçüsü (vezin) Uyak örgüsü ve ayrıca, bazı nazım biçimlerine özgü bölümlendirmelerle bir diğerinden ayrılır. Bu özelliklerin yeterli olmadığı durumlarda, ek olarak “konu”yu da dikkate almak gerekir. Sözgelimi, kaside ve temelde “kaside”den ayrışmış...

Rübai ve Tuyug Nazım Biçimleri (Online Uygulama)

Rübai ve tuyug nazım biçimleri; Tek dörtlükten oluşmaları, Aruz ölçüsünün belli kalıplarıyla yazılmaları (rübainin kendine özel kalıplarının olması; tuyugun sadece fâ i lâ tün/ fâ i lâ tün/ fâ i lün kalıbıyla yazılması) aaxa uyak örgüsüyle düzenlenmeleri benzeşir. Her...

Tarihî ve Kurmaca Olayların Zaman Çizgisi (Uygulama Örneği)

Edebiyat-tarih ilişkisinin bir boyutunda, kurmaca kişilerin hayatının tarihî olaylarla ilişkilendirilerek anlatılması vardır. İlişkilendirme; tarihin edebî esere arka plan oluşturması, tarihte yerini almış kişi ve olayların kurmaca esere bir şekilde eklemlenmesi yahut doğrudan yazarın yorumuyla yeniden anlatılması; kurmaca kişilerin tarihte...