Ne Bulursa Okuyanlar!

Yemek yeme alışkanlığını metafor olarak kullanıp bunun üzerinden okur tiplerini gruplayan eğlenceli bir liste okudum. Aslında kısa bir çalışma metniydi ve okuyana da hangi okur tipi olduğunu sormaktaydı.

“Yemek”li listedeki tanımlardan biri “ne bulursa okuyan”a karşılık geliyordu (“omnivorous reader”). Sıralamada, diyet benzeri, zorunlu okumalarla sınırlandırılmış olanlar da vardı (“diet reader”); okumaları “best seller”larla çevrelenmiş olanlar (“trendy reader”) da; hızlı yaşayıp hızlı yeyip ne yaşadığının ne yediğinin farkında olmayanlar misali hızlı okuyup hızla unutanlar da (fast-food reader)… Bir de neredeyse kitaba el süremeyenler (“anorexic reader”)…

Gonca Gökalp Alpaslan’ın Okuma Eğitimi ve Etkin Okur Kimliği”* bildirisinde yer alan bir alıntıyı okuyunca liste tekrar aklıma geldi. Andre Maurois’in lafı, “ne bulursa okuyan” grubuna sert bir dokundurma gibidir:

“Kötü olan okuma, kıraatten bir nevi afyon hizmeti bekleyenlere aittir ki, bunlar, gerçek dünyadan ayrılarak kendilerini bir hayal âlemine daldırırlar. Bunlar, okumaksızın bir dakika bile geçiremezler; herşeyi okurlar; ellerine bir ansiklopedi geçti mi suluboyanın tekniğine dair bir maddeyi nasıl hırsla okurlarsa, aynı şekilde buhar makinelerine ait bir maddeyi bitirirler. Bir odada yalnız kaldıkları vakit, kendi düşüncelerine bir dakika yer vermeksizin, doğru mecmua ve gazetelerin bulunduğu masaya koşup herhangi bir makaleyi yarısından okumaya dalar giderler. Kıraatten ne birtakım fikirler, ne de vakıalar değil, fakat âlemi ve kendi ruhlarını kendilerine kapayan mütemadi bir kelimeler geçit resmi beklerler. Okudukları şeylerden kendilerine aldıkları öz pek cüz’idir; malumat kaynakları arasında hiçbir kıymet sırası gözetmezler. Bunların yaptıkları kıraat, tamamile pasiftir; metinlerin tesiri altında kalırlar; bunları tefsir etmezler; düşüncelerinde bunlara yer vermezler; okuduklarını kendilerine temsil etmezler.”

(Andre Maurois, Yaşamak Sanatı)

Sherlock Holmes yazarı Arthur Conan Doyle, kendini “omnivorous reader” olarak tanımlayanlardanmış…

*Gonca Gökalp Alpaslan’, “Okuma Eğitimi ve Etkin Okur Kimliği”, AÜ TÖMER Gaziantep Şubesi-Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Sempozyumu Bildirileri, Gaziantep, 1998

Bir Cevap Yazın