Okumak Eğlencelidir (Sınıfta Okuma Etkinlikleri)

Okuma alışkanlığı kazanmak için öneriler ya da öğütler bir yere kadar işe yarar. O yer, moda tabirle “sürdürülebilir” bir okuma alışkanlığı için okumayı sevmiş olma eşiğidir. Sınıfta veya sınıf dışındaki bütün okuma süreçleri için hedeflenecek nihâi eşik… Devamı kendiliğinden gelecektir.

Aşağıdaki linkler, blogdaki okuma etkinlikleri ile ilgili yazıları içermektedir. Gruplamada, Bloom taksonomisindeki kazanımların eylem karşılıkları da dikkate alınmıştır.

& okuduğunu anlama, çözümleme ile ilgili uygulamalar:

Güncellenmiş Bloom taksonomisine göre, bilgiyi veya bir metni kavramışsanız, o bilgi veya metin bağlamında, sınıflama, özetleme, ana hatları belirleme, şemalaştırma, bir başka forma dönüştürme vb. eylemleri yerine getirebilirsiniz. Bu “anlama”nın somut çıktıları olan eylemler, bilgiye, metne genel anlamıyla hakimiyeti gerektirir ve gösterir. Bir metni anlayarak okuma da benzer çabayı bilinçli veya gayriihtiyari ortaya koyar. Anlama,çözümleme örnekleri:

& tahmin etme, yordama
& açıklama, örnekleme
& içeriği bir başka formda ifade etme
& şemalarla çalışma
& ögeleri ayırt etme, ayrıştırma
& ögeler arasında bağlantı kurma, ilişkilendirme
& verileri karşılaştırma
& metni/bilgiyi özetleme, metnin ana çizgilerini belirleme

okuduğunu değerlendirme ile ilgili uygulamalar:

& yorumlama, eleştirme, tartışma
& karar verme, kanıtlama

okuma çıktıları ile ilgili uygulamalar:

  • bilgiyi hatırlama, yoklama

    Her okumanın, sadece metnin okunmasıyla sınırlı olmadığı; okuyanın birikimi, algısı, hassasiyetleri, okuma hedefi vb. çok farklı değişkenlere bağlı olduğu bilinir. Birikim, çağrışımlar yoluyla metinler arasında bağlantılar kurabilmenin ve varsa bağlantıları bulabilmenin de önünü açar. Eğitim süreci, genelde henüz birikim oluşturma aşamasını içerdiği için, bunun pratik karşılığı, okulda verilen zorunlu okumaların denetlenmesine dayalı bilgi yoklamalarıdır, denebilir. Okuma alışkanlığı kazandırma önemseniyorsa, mevcut bilgiyi yoklamanın, daha keyifli yolları bulunabilir. Yazar-eser dağarcığını yoklama bir oyuna dönüştürülerek yapılınca çok eğlenceli olabilmekte, meselâ.

& bilgiyi hatırlama, yoklama

  • bilgiyi kullanma, uygulama

Bloom taksonomisinin bilişsel öğrenmeyi tanımlayan basamaklarından “uygulama”, kazanılmış bilginin kullanılmasına dayanır. Bilginin kullanılması; bir sistemin işleyiş ilkesini gösterme de olabilir, o ilkeyi uygulayarak sistemi işletmek de… Sözgelimi, bir şiir nazım biçimini kavramış öğrenciden, o nazım biçiminin ayırt edici özelliklerini bir metinde gösterebilmesi yahut o özelliklere uygun bir örnek yazması beklenir.

& bilgiyi kullanma, uygulama

  • metin bağlantılı ürünler tasarlama

Kitap okumayı sıkıcı bulan öğrenciler için durumu tersine çevirmenin en pratik yolu, öğrencinin ilgi alanına uygun metin odaklı ürün tasarlatmaktır. Metnin kısa filmi çekilebilir, bestesi yapılabilir, afişi çizilebilir, bilgisayar oyunu bile olabilir vb. Öğrenci, ilgilendiği alanda bir ürün ortaya çıkarmak için, kitabı dikkatle okumayı göze alabilir(!) Sayısız uyaranın ortasında, kitapların sessiz dünyasına yoğunlaşıp sözcüklerle kurulu dünyaları keşfetmek çoğu kişi için zor ve sıkıcıdır. Bunu anlayıp yaş grubunun özelliklerine uygun eğlenceli kapılar açmak beraberinde kendiliğinden okumanın kapısını da aralatabilir. Blogda ilgili örnekler:

& okunan metinle bağlantılı ürün tasarlama, modelleme,üretme (yazı dışında)
& okunan metinle bağlantılı yazma çalışmaları