Petersburg’un “Beyaz Geceler”inde…

Dostoyevski’nin Beyaz Geceler’ini, Nihal Yalaza Taluy’un çevirisinden okudum.

konusu

Petersburg’un sakinlerinin yaz dolayısıyla “sayfiyeye göç ettiği”, loş beyaz gecelerinden birinde, rıhtımda aylak aylak dolanan, mazbut bir geliri ve sıradan bir hayatı  olan, hayatının tek rengi yaşlı bir hizmetliyle oturduğu yalnız evinde geceler boyu kurduğu hayallerden ibaret bir genç adam…Petersburg, onun için evleriyle, insanlarıyla, farklı semtleriyle farklı hayatlar yaşayan bir canlı yapı… Sıradan bir hayatın sahibi olarak, Petersburg’un sokaklarının dokusundan beslenmeye çalışır; mesela sık karşılaştığı bir yaşlı adamla artık tanışıklık ilgisi kurabilecek bir bakışmayı anlatmaya değer görür.

beyaz geceler

Genç adamın rıhtımda gezindiği aynı akşam, dalgınlığıyla ve mutsuzluğuyla dikkatini çeken, sonra adının Nastenka olduğunu öğrendiği 17 yaşında bir genç kız…

Beyaz Geceler… Toplam dört Petersburg gecesinde yaşanan naif bir gönül hikayesi…

Nastenka, ninesiyle birlikte yaşayan bir genç kızdır. Gözleri görmeyen nine, kızın bir hatasından ötürü kendince bir önlem almış ve onun eteğini kendi eteğine çengelli iğne ile tutturmuştur. Hayatları birbirine çengelli iğne ile iliştirilmiş bir ömrü paylaşır olmuşlardır.:) Evlerine aldıkları genççe yakışıklı bekar kiracıya tutulmuş; kiracının bir yıllık görevi dolayısıyla Moskova’ya gitmesi üzerine kız, ona duygularını açmış ve ondan da evlilik sözü almıştır. Geçen bir yılın sonunda rıhtımda mutsuzca duran genç kız, sevgilinin döndüğünü öğrendiği halde ondan haber alamamışlığın huzursuzluğunu yaşamaktadır.

Genç kız bir yabancı tarafından rahatsız edilince, anlatıcı gen adam devreye girer ve ona evine kadar eşlik eder. Bu, genç adamın genç kızdan etkilendiği “birinci gece”dir. Genç adamın isteği üzerine buluştukları “ikinci gece”, genç adamın Petersburg’u ve kendinin ne denli hayalci olduğunu anlattığı bir zaman dilimini içerir. Nastenka da kendi hikayesini anlatır.

“Üçüncü gece”, Nastenka’nın hikayesindeki sevgili için yazılmış mektubu ilgili adrese götüren genç adamın gizlemeye çalıştığı aşkı ve Nastenka’nın umutsuz bekleyişi vardır. “Dördüncü gece”, sevgiliden umut kesilmiş; Nastenka genç adamın aşkına karşılık vermeye karar vermiş, gelecek planları bile yapılmıştır. Derken… Sevgili ortaya çıkar; genç kız ona gider; ertesi gün bir mektupla özür diler.

Böyle özetleyince, genç kız çöpe atılası gibidir; ama tüm bu gelişmeleri anlatan genç adamın dilinden, Dostoyevski’nin anlamlandırdığı ruh hallerinin satır aralarından geçince, kimse çöpe atılası olmuyor tabii…

(Roman mı, “uzun hikaye” mi demeli bilemediğim bu küçük kitap, okurda, Kürk Mantolu Madonna hüznünde bir tortu bırakıyor.)

İlgili yazı: Beyaz Geceler-1

***DostoyevskiBeyaz Geceler, Varlık Yay., 2002 (çevirmen: Nihal Yalaza Taluy)

Bir Cevap Yazın