Altı Şapka Tekniği ile Bir Soruna Altı Bakış Açısı

Altı şapka tekniği, aslında, bir soruna farklı açılardan nasıl yaklaşılabileceğini ve sonucunda çözüme nasıl gidilebileceğini gösteren etkili bir iş dünyası uygulamasıdır.

Edward de Bono’nun geliştirdiği altı şapkalı düşünme tekniğinin, eğitim dünyasına uyarlanması, özü gereği zor olmamıştır. 

altı şapka, altı ayrı bakış açısı

altı şapka tekniğiÖnce sorunu bir ortaya koyup nesnel bir durum tespiti yaparsınız ki neyle uğraşacağınızı bilesiniz: Sorun nedir? Sınırları nedir? Genel yaklaşım nedir? (beyaz şapka)

altı şapka tekniğiSoruna karşı kişisel bir tutumunuz muhakkak vardır: İlgi çekicidir, tam tersine iticidir, etkileyicidir yahut “Bu da nerden çıktı durduk yere?” dedirtir vs. (kırmızı şapka)

altı şapka tekniğiKişiselliği bir yana bırakıp sorunu fırsata çevirecek olumlu yönleri bulmak da iyi olabilir. Sorun, içinde ne gibi çıkış yolları barındırıyor? Sorun varsa çözüm de vardır? İyimser olmak lazım… (sarı şapka)

altı şapka tekniği Bazen iyimserlik bazı şeylerin gözden kaçmasına yol açar. Temkinli olmak, şeytanın avukatlığını yapmak ve sorunun içinde barındırdığı riskleri de iyi görmek gerekir. (siyah şapka)

altı şapkalı düşünmeSorunu ortaya koyduk, kişisel olarak bizdeki karşılığını gördük, iyi ve kötü yanlarını belirledik. Şimdi… Tüm ileri sürülenleri bir toparlayıp fotoğrafa tekrar bakalım. Neler elde ettik? (mavi şapka)

altı şapkalı düşünme Fotoğraf ortaya çıktığına göre sıra çözümde ama öyle ilk akla gelenle yetinilmesin. Farklı, ufuk açan, yaratıcı ve işe yarar çözümler bulalım. Meselâ… (yeşil şapka) 

altı şapkalı düşünme eğitimde kullanıldığında neyi sağlar?

  • Öğrenci herhangi bir konuda veya sorun üzerinde çok yönlü düşünmeyi öğrenecektir. (demokratik tutum geliştirme)
  • Öğrenci, sorunu değişik boyutlarıyla ele alırken derinlemesine çözümlemelere de girişmiş olacaktır. (analitik düşünme becerisi geliştirme )
  • Öğrenci, bu teknik doğrultusunda belli bir sistematik yapı içinde yol alacağı için, adımları birbirini destekler nitelikte olacaktır (tutarlı davranma)
  • Öğrenci, sorunu ortada bırakmak yerine çözümünü aramanın; yaratıcı, yenilikçi çözümler üretebilmenin, en azından buna gayret etmenin tadını alacaktır. (çözüm odaklı olabilme)

konusma

altı şapka tekniği için uygulama örneği


Yıllar önce iş başvurusu yaptığım okulumda örnek ders konum Abdülhak Hamid’in Makber’iydi ve şairin “ölüm”e yaklaşımını bu teknikle işlemiştim. Sonrasında uzun yıllar, tekniği genel okul etkinliklerinde kullanmıştık. İlk etkinlik için seçtiğimiz sorun ve öğrencilerimizin adımları (Etkinlik epeyce eski olsa da sorun her daim taze):

SORUN/ KONU: Gençlerin Türkçeyi Kullanma Alışkanlıkları