Anayasa Candır… Hikâyeleştirme de Öyle…

Bu sabah,“Çocuklara Anayasayı Masalsı Bir Dille Öğretiyor” (AA) başlıklı bir yazı dikkatimi çekti. Notlarım, Anadolu Ajansı’nın Anayasa Candır kitabının yazarı, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Ayşe Odman Boztosun’un anlattıklarına dayalı:

Anayasa Candır, “anayasa”yı ve gerekliliğinin bilincini, hikâyeleştirme yoluyla çocukların dünyasına taşımayı hedefleyen bir kitap. Hikâyeleştirme, Alice Kuantum Diyarında, Sophi’nin Dünyası, Çocuk ve İslam gibi, konuyu çocukların ilgisini çekip kolay kavrayayacakları bir şekilde anlatmanın en tipik yoludur.

Anayasa Candır

metaforlar yoluyla somutlaştırma anayasa candır bilincini verme

Yukarıda adı geçen kitaplar gibi, küçükler kadar büyüklerin de okuyabileceği bir anlatım diline sahip kitap, metaforlar yoluyla, “anayasa”nın varlığını somutlaştırıyor. Sözcüklerle somutlaştırmanın ötesinde, kavramların emojileri de tasarlanmış. Mesela anayasa, bir su damlası…

“Prof. Dr. Boztosun, temelini anne-çocuk metaforu üzerine inşa ettiği hikayede, “anayasa”yı “devlet”in annesi olarak betimlerken, “Devlet”, annesi “Anayasa” sayesinde, zorba ve keyfi bir güç yoğunlaşmasına dönüşmekten korunuyor.

“Devlet”le maceradan maceraya koşan “Zeyno”nun hikayesi, okuyucuya hukukun üstünlüğünü ve anayasal düzeni farkına varmadan, masal dinlermiş gibi öğretiyor.” (AA)

Bu kitapta okurla birlikte öğrenen çocuk, z kuşağından Zeyno. Ayşe Odman Boztosun, özgürlük kavramını odağa almış. Zeyno’nun karşılaştığı karakterleri de doğalarına uygun kelebekler olarak betimlemiş:

“Karakterlerin bence en ilgi çekicileri ‘Özgürlük Kelebekleri’. Anayasamız öncelikle özgürlüklerimizi güvence altına alıyor ve temel özgürlüklerimizin tümünü sayarak devletimizin bunları korumakla yükümlü olduğunu söyleyen başka bir belgemiz yok. Çeşitli özgürlüklerin kelebekleri var, ‘Can Kelebekleri’, ‘Özel Hayatın Gizliliği’, ‘Konut Dokunulmazlığı’, ‘Din ve Vicdan Özgürlüğü’, ‘İfade Özgürlüğü’, ‘Bilim Özgürlüğü’, ‘Sanat Özgürlüğü’ kelebekleri. Bu özgürlüklerin kelebeklerinin her biri, niteliklerine uygun birer şekle sahip. Örneğin Bilim Özgürlüğü, gece gibi karanlık siyah kanatlarının üstünde pırıl pırıl sarı yıldızlar olan bir kelebek. Bizler merak edip araştırdıkça ve öğrendikçe yıldızları daha çok ışıldıyor ve kanadındaki altın tozları diğer özgürlüklere bulaştıkça onlar da parlamaya başlıyor. Aslında kitabın merak ve öğrenmeye dair güçlü bir alt teması da var. Her zaman soran, sorgulayan, aklını kullanan bireyler olmalıyız. İçinde bulunduğumuz düzeni de sorgulayarak öğrenmeliyiz. Bunu da çocukların ve gençlerin öğrenmesini özellikle istedim.”

Kitapta kişi haklarından sosyal ve siyasi haklara kadar tüm temel haklar yelpazesinin çiçeklerle anlatıldığını söyleyen Boztosun, böylece kitabı okuyan herkesin haklarını gözünde canlandırabildiğini ifade etti.

Merak ettim.

Kitap, Ekim 2019’da On İki Levha Yayıncılık’tan çıkmış.