Bir “Kitap Yakma Anketi”

Cumhuriyet yıllarının farklı dönemlerini temsil edebilecek fotoğraflar ararken, Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan Cumhuriyet Ansiklopedisi (1923-1940)’nde ilginç bir başlığa rastladım: “Kitap Yakma Anketi.” 1933 yılında, Cumhuriyet sayfalarında, Peyami Safa’nın eğlencelik niyetine başlattığı yarışmaya ait bilgiler ile okura göre “yakıla!”(!) hükmüne değecek eserlerin dökümünü, tamamen bu kaynaktan aktarıyorum:

“Peyami Safa 30 Mayıs günü Cumhuriyet gazetesindeki köşesinde ilginç bir yarışma başlattı. Okuyucularından yakılmalarını istedikleri kitapların listesini istedi. Bu yarışmanın esin kaynağı Fransız Vu dergisiydi. Söz konusu dergi, okuyucularından böyle bir istekte bulunmuş, işin eğlencelik yönünü öne  çıkararak Hitler’in kitap yakmasını eleştirmeyi amaçlamıştı. Peyami Safa okuyucuların gönderecekleri listeler için bir gerekçe göstermelerini iste-medi. Yakılması istenen kitaplardan en çoğunu içeren liste, Peyami Safa’nın “bir kutu cigara değil ama bir spor araba da değil” dediği ödüle hak kazanacaktı. Vâlâ Nurettin yarışmayı gelecekteki bir uygulamanın provası olabileceği şeklinde eleştirirken, listeler gazetede açıklanmaya başladıktan sonra Abidin Daver “Elifi Öldürmeli…” adlı bir fıkrayı köşesinde yineleyerek okuyucunun acımazsızlığını ima etti. Peyami Safa’nın eğlencelik yönüyle daha fazla ilgilendiği yarışmanın sonucu açıklanmadı,  ama edebiyat çevrelerinde kaygı yarattı.”

Okurların “eğlencelik”(!) listelerinden ikisi :

Kitap yakma için birisi buyurmuş:

1. Vâlâ Nurettin: Gençliğin Hatası müstesna, hepsi.
2. Mahmut Yesari: Pervin Abla’dan gayri hepsi.
3. Peyami Safa: Mahşer’den gayri, hepsi.
4. Etem İzzet: Istırap Çocuğu’ndan gayri hepsi.
5. Selami İzzet: Bütün eserleri.
6. Halit Ziya: Aşk-ı Memnu ve Mai ve Siyah’tan gayri hepsi.
7. Reşat Nuri: Yaprak Dökümü.
8. Nâzım Hikmet: Bütün eserleri.
9. Burhan Cahit: Adam Sarrafı.
10. Hüseyin Rahmi: Mezarından Kalkan Şehit’ten gayri hepsi.

Kitap yakma için  bir başkası buyurmuş:

1. Selâmi İzzet: Baştanbaşa.
2. Etem İzzet: Yakılacak Kitap’ının ateş ile nesi varsa.
3. Roman tüccarı Burhan Cahit: Harp Dönüşü’nden maada bütün eserleri.
4. Vâlâ Nurettin: yakın yakın….
5. Reşat Nuri: Bir Kadın Düşmanı, Acımak ve Akşam Güneşi müstesna bütün eserleri.
6. Falih Rıfkı: Bugün için yanmalı.
7. Suat Derviş: Yansa ne çıkar?
8. Sadri Ertem: Cehennem gibi yanmalı!
9. Aka Gündüz: Bu da yanmalı!
10. Mehmet Emin: Hepsi… Hepsi…

İyi ki sadece eğlencelik olmuş; şimdi de ekranda eğlencelik niyetine yıllara yayılan malzemeler var içlerinde:)