Tür

Karagöz-Hacivat Sohbetlerinin Karakteristik Yapısı

  Aşağıdaki metinde Karagöz-Hacivat oyununun tipik üç özelliğini gösteren satırların altını çizelim. (Metinde işaretli kısımlara tıklandığında yanıtlar görülebilir.) *Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün, eğitici bir çalışma için kullanıp yayınladığı bir...

Metin Türü Olarak Deneme

Deneme türü: “Herhangi bir konuda yeni ve kişisel görüşlerle bezenmiş bir anlatım içinde sunulan düzyazı türü”(TDK) deneme türü özellikleri (metin üzerinde) Aşağıda Montaigne’in “Alışkanlık” üzerine bir denemesi yer almaktadır....

Hitabet (Söylev, Nutuk) -Metin ve Uygulama-

Hitabet: “Etkili söz söyleme sanatı”(TDK) Siyasal, dinî, hukuksal, akademik, askerî vb. alanlara özgü bir hitabet dili ve yapısı olmakla beraber, iyi bir hatibin, konusuna hâkim, hazırlıklı, kitleyle iletişim dili...

Metin Türü Olarak Eleştiri

Eleştiri bir metin türü olarak edebî eserler ve bağlantılı ögelerle ilgili değerlendirmeleri içerir. Eserin değerlendirilmesindeki ölçüt, eleştirinin niteliğini de belirler. “Bir edebiyat ve sanat eserini çeşitli yönleriyle inceleyip açıklamak,...

Röportaj Türü ve Özellikleri (Metin ve Uygulama)

Röportaj türü ile ilgili özellikler Yaşar Kemal‘in Sait Faik’le yaptığı röportajdan alınan parçalar üzerinden gösterilmiştir. (Röportajın tamamı:  “Yaşar Kemal’in Sait Faik’le Bir Röportajı”) Mark Twain yaşar kemal’in sait faik’le...

Makale Türü ve Simpsons ile İlgili Bir Makale

Simpsons üzerine kaleme alınmış bir makale örneği üzerinden, makale türü ile ilgili doğru-yanlış sorularını kullanarak, eleme yoluyla hatırlatma ve pekiştirmenin hedeflendiği bir uygulama örneği aşağıda yer almaktadır. (***Uygulama metni:...

Anı (Hatıra) Örneği ve Türün Özellikleri

“Çok Şey Yarım Hâlâ“ kitabında, Ayşe Sarısayın babası ve Türk şiirinin ustalarından Behçet Necatigil‘i edebiyat ve aile yaşantısı içindeki ayrıntılarıyla anlatır. Aşağıdaki satırlar, Ayşe Sarısayın’ın hatıralarındaki hâliyle,  emekli ve...

Metin Türü Olarak Gezi mi Anı mı?

TDK’nın, farklı metin türlerindeki yazıları bir araya getirdiği seçkilerden biri, iki türü içeriyor: “Güzel Yazılar: Gezi-Hatıra” Kitap içinde de bu türleri gruplandıran bir ayrım yapılmamış, “gezi” türü, “otobiyografi” ve...

Metin Türü Olarak Fıkra (Köşe Yazısı)

Bir metin türü olarak fıkra (köşe yazısı) : “Fıkra ya da köşe-yazısı, gazete ve dergilerin belirli sütun ya da köşelerinde yayım­lanan, güncel, siyasal, toplumsal sorunları ele alan, bunları ayrın­tılara inmeden...

Metin Türü Olarak Mektup

Mektup türü kendi içinde de özel, edebî veya resmî oluşuna göre hem anlatım dili, hem içerik hem de yapısal özellikleriyle farklılaşır. Tipik bir mektubun türe özgü özellikleri aşağıda verilmiştir:...

Şiirde İmge (İmaj, Metafor) -Örnek Uygulama-

Şiirde imge (imaj, metafor) çalışmalarında basit olmasa da eğlenceli ve etkili bir yol olarak  öğrencilerin kendi imgelerini üretmeleri ve şiirleri bu imgelerle yeniden üretmelerini önerebilirim. (İmge bilgisi için: “Şiirde...

Şiirde İmge (İmaj, Metafor)

Lise düzeyinde “şiir”in en zor alt konusu, en soyut gibi görünen “imge (imaj, metafor)”dur. 9.sınıf öğrencisine edebî imge tanımı yapıp sonra da şiirde imge yakalamak için Hansel ile Gretel...

Sohbet Türü ve Özellikleri (Metin ve Uygulama)

Sohbet türü , kişinin denemede olduğu gibi konu sınırı olmaksızın üstüne konuşmak istediği her alanda düşüncesini, duygusunu ifade edebildiği ve bunu sanki karşısında biri varmış gibi yazdığı metinleri kapsar....

Şiirden Yeni Bir Şiir Yazma (Farklı Uygulamalar)

Yanlış hatırlamıyorsam, ODTÜ TEKNOKENT’ten gelen eski bir ajandada, başarı hikayelerine açılacak yollara ışık tutan sözler ve bazı bilmecemsi oyunların yer aldığı özel sayfalardan vardı. Bunlardan birini, -bir şiirin dağınık...

“Ahmet Cemil’le Mülâkat” (A.H.Tanpınar)

Ahmet Hamdi Tanpınar, Mai ve Siyah (Halit Ziya Uşaklıgil) romanının kahramanı Ahmet Cemil’le sanal bir mülâkat örneği hayal etmiş ve yazmıştır. Bu kurguda, Tanpınar, bir salı akşamı, bir ahbap...

Metin Türü Olarak Gezi (Seyahatname)

Gezi (seyahatname) türünün genel özellikleri: Gezilen yerle ilgili gözlemlere dayandırma; bilgiyle destekleme Yere özel ayırıcı ayrıntılar verme Okurda gezilen yeri görme isteği ve merak uyandırma gezi (seyahatname) ve benzeştiği...

Anlatıcı ve Bakış Açısı Örnekleri

Anlatmaya dayalı metinlerde olaylar bir anlatıcı tarafından aktarılır. Anlatıcı, metnin yazarından farklıdır, kurmacadır. Anlatıcı ve bakış açısı da bulunduğu konuma göre değişir. anlatıcı ≠ yazar Anlatıcı ya olayın tamamen dışında olarak ya...

Hikâye Etme (Anlatmaya Dayalı Metinler)

Roman, öykü, masal, destan gibi bir olayın anlatımına dayalı metinler ile tiyatro gibi olayın gösterilmesine dayalı metinlerde ortak payda hikâye etmedir. Anlatmaya dayalı metinler olay, kişi, yer, zaman ve...

Metin Türü Olarak Biyografi, Otobiyografi

Biyografi, otobiyografi, monografi ve özgeçmişle ilgili genel tanımlar: Edebiyat, sanat, siyaset vb. alanlarda alanlarda tanınmış kişilerin hayatlarını anlatan metin türü. Başkası tarafından anlatılan: Biyografi Kişinin kendi hayat öyküsünü yazması:...

Hayattan Bir Kesitin Biyografik ve Otobiyografik Anlatımı

Hayattan bir kesitin biyografi ve otobiyografi metinlerindeki anlatım dili ile bilginin aktarılma şekline bir örnek:Yahya Kemal’in gencecik bir yaşta, hayatını Paris’te kurma isteği ve yola çıkışı… Yahya Kemal’in otobiyografik hatıralarında:...

Orhun Yazıtları (Abideleri) İçin Ön Hazırlık

Danimarkalı Thomsen’in Orhun Yazıtları (Abideleri) başındaki merakı ve üstesinden geldiği zorlukla empati kurabilmeyi sağlayabilecek bir uygulama çalışması… Aşağıda ne yazdığını çözmek, yüzyıllar önce, Danimarkalı Thomsen’in Orhun Yazıtları başındaki merakıyla ve üstesinden...

Il Postino yahut Metaforların Dünyasında…

İmge (imaj, metafor)  edebiyat öğretmenlerinin gerçek anlamda öğrencilerine kavratmaları bir parça zor ama bir o kadar da keyifli konu başlıklarındandır. Il Postino, metaforun en yalın haliyle anlatıldığı harika bir film....