Anlatım Bozuklukları (Bilgi ve Uygulama)

Planlı yazma sürecinin  düzeltme, geliştirme basamağında, metnin iyi bir anlatımın taşıması gereken özellikler açısından gözden geçirilmesi ve varsa anlatım bozukluklarından arındırılması gerekir. Anlatım bozuklukları, buna maruz kalan okuyucu ya da dinleyicinin beyninde kendiliğinden düzeltilse de bazen yarattığı belirsizlikle kafa karışıklığı da yaratabilir.  Öğrencinin, hem okuduğu metinlerde, hem kendi yazdıklarında, anlatım bozukluklarını fark edebilmesi ve düzeltebilmesi önemli bir kazanımdır.

anlam düzeyinde anlatım bozuklukları;

  • anlatım bozukluklarıYanlış anlamda kullanılan sözcüklerin, sözcüğün yanlış yerde kullanılmasının, mantıksal tutarsızlığın ve çelişen sözcükleri bir arada kullanmanın yaratacağı anlam karmaşasının,
  • Bazı karşılaştırmalarda ve senin/onun/kendi adıllarının eksikliğinde görülen anlam belirsizliğinin
  • Noktalamanın anlamı nasıl değiştirebildiğinin
  • Gereksiz sözcük kullanımının anlatımın duruluğunu bozduğunun
  • Deyim ve atasözlerini yanlış kullanmamak gerektiğinin

farkına varabilmesi beklenir.

dil bilgisi düzeyinde anlatım bozuklukları;

  • Öğe eksiklikleri (Özne, nesne, tümleç, yüklem eksiklikleri) olduğunda,
  • Ek eylem eksikliğinde,
  • Yardımcı eylem eksikliği ya da gereksiz kullanımında,
  • Tamlama yanlışlarında,
  • Özne- yüklem uyumsuzluğunda,
  • Eklerin yanlış kullanımında,
  • Çatı uyumsuzluğunda

ortaya çıkacak hataların, aynı zamanda ana dilin doğru kullanılamadığını da ortaya koyacağı, öğrenci tarafından görülebilmelidir.  (Bence, “adına”nın yanlış kullanımı, giderek yaygınlaşan en vahim anlatım bozukluğu hatasıdır:

 ….. şunu yapmak ADINA (için) şöyle hareket ediyorum.

 Yapılan şey kişi veya kurum değilse, onları temsilen bir iş yapılmıyorsa (x adına bir şeyi icra etmek, x’ı bir yerde temsil görevini üstlenmek gibi) “için”i kullanmak en doğrusu ve güzelidir. Yazık ki edebiyat öğretmenleri ve edebiyatın göbeğindeki yazarlar da yanlış kullanımda ısrarcılar!

yazmaTelevizyon izlerken veya bir şeyler okurken, anlatım bozukluğu olarak kulağı tırmalayan, göze takılan anlam bozukluğu örnekleri:

Aşağıdaki örnekler, genelde televizyon programlarında geçen, düşünülmeden yapılmış hataları içeriyor. Hatalı sözcük veya ifadeleri seçerek işaretleyin ve hangi anlatım bozukluğu grubuna girdiğini belirleyerek doğrusunu söyleyin. (Hatanın tek sözcükte olduğunu düşünüyorsanız, sadece ona; bir ifadede olduğunu düşünüyorsanız, ifadeyi oluşturan sözcüklerin tümüne basarak işaretleyebilirsiniz. )

I.

II.

III.

5/5 (3 Reviews)