Anlatımda Planlama yahut Konuyu Dağıtmama

Çavdar Tarlasında Çocuklar (J.D.Salinger) romanının baş kişisi olan lise öğrencisi Holden ile evine konuk olduğu öğretmeni Mr. Antolini arasında geçen konuşmada, Holden, bir şeyi anlatırken sözü başka noktalara getirip konunun dağılmasına neden olan bir arkadaşından söz etmektedir. Anlatımda planlama konusu için iyi bir giriş metni olabilir.

anlatımda planlama

“Birilerinin size dayılarını anlatması güzel bir şey. Özellikle de, konuşmaya babalarının çiftliğinden başlayıp, sonra birdenbire ilgileri dayılarına kayarsa. Yani, çocuk güzel güzel, heyecanla anlatırken, böyle, ‘Dağıttı!’ diye bağırıp durmak ne kadar ayıp bir şey… Ne bileyim? Açıklaması çok güç.’ Daha fazla açıklamaya da çalışmadım zaten. Her şeyden önce, yine o felaket baş ağrısı başladı birdenbire. Bayan Antolini’nin şu kahveyi getirmesi için Tanrı’ya dua ettim. Beni felaket rahatsız eden bir şeydir bu; kalkar, size kahve hazır derler, ama hazır değildir.

 

“Sana küçük bir soru soracağım, neşesiz, donuk bir eğitim- bilim sorusu. Her şeyin bir yeri ve zamanı olduğunu düşünmüyor musun? Sence biri, önce babasının çiftliğini anlatmaya başlayıp, ardından babasının tüfeklerine geçse, belki ondan sonra dayısının bacaklarındaki ortopedik demirlere geçse, daha iyi olmaz mı? Ya da, dayısının ortopedik demirlerini bu kadar tahrik edici bulduysa, daha konuşmanın en başında bu konuyu seçmesi gerekmez miydi; çiftliğin yerine?”

Canım düşünmek ve yanıt vermek filan istemiyordu. Başım ağrıyordu ve kendimi berbat hissediyordum. Midem de ağrıyordu biraz, doğrusunu isterseniz.

 

“Evet. Ne bileyim? Sanırım gerekirdi. Yani, sanırım, onu en çok dayısı ilgilendirdiyse, konu olarak çiftliği değil, dayısını seçmesi gerekirdi. Ama, sizi pek fazla ilgilendirmeyen bir şeyi anlatmaya girişmeden önce, en çok neyin ilginizi çektiğini bilemiyorsunuz çoğu zaman. Bence, birisi bir şey hakkında en azından ilginç bir şey söylüyor ve bunu heyecanla yapıyorsa, bırakacaksınız, anlatsın. Bu güzel bir şey. Bay Vinson denen o öğretmeni bilmiyorsunuz. Sizi deli ediyordu, o ve lanet sınıf. Yani, size durmadan toparla, kısa kes der dururdu. Bazı şeyleri kısa kesip toparlayamazsınız ki. Yani, biri size öyle dedi diye, anlatacağınız şeyi nasıl kısa kesip toparlarsınız?”

Yazma ve konuşma hazırlıklarında “planlama” aşamasında öğrencilerle birlikte okuyup üzerine tartışılabilecek ve sonrasında “planlama”ya geçilebilecek hoş bir metin bence. Öğrenciye de kendi fikirlerini söyletme ortamı yaratır.

anlatımda planlama için: Planlı Yazma Süreci-II: Planlama