Özetleme, Alıntılama ve Kaynak Gösterme -1

Araştırma ödevleri verilen öğrenciler, öncelikle özetleme, alıntılama ve kaynak gösterme ile ilgili kazanımları edinmiş olmalıdır.Kural basit: Ya öğreteceksin, ya öğretmediğini istemeyeceksin!

Öğrencilere bir şey vermeden sonucunu görmek istediğimiz, nasıl yapacağını göstermeden kusursuz çıktılar talep ettiğimiz, dolayısıyla en ihmalkâr olduğumuz uygulama alanlarının başında araştırma ödevleri geliyor. “Araştır, gel!” komutunu alan öğrenci, ne olduğu ve nasıl bir yol izlemesi gerektiği kendisine kazandırılmamışsa, bildiği en kolay yola sapıp “kopyala-yapıştır” veya “anne-baba desteği” usullerinden biriyle sorumluluğu başından kolaylıkla savabiliyor. Ortaya bir ürün çıkıyor ama ne öğretmenin istediği gerçekleşiyor, ne öğrenci bir şey edinmiş oluyor, üstelik emek vermişse velinin gereksiz yorgunluğu da cabası!

Öğrencinin araştırma kapsamında yararlanacağı yazılı metinlerden bilgiyi süzmek için gerektiği biçimde not alması, özet ve alıntı yapabilmesi ve kaynak gösterebilmesi önemli bir kazanımdır.

Özetleme, alıntılama ve kaynak gösterme konularının lisenin ilk yılında, ilk döneminde vermeyi her zaman doğru buldum. Böyle yapıldığında, ilaveten “sunum” becerisi de kazandırıldığında, öğrenciden her tür araştırma ödevini gerektiğince yapmasını ve sunmasını beklemek sahiden hakkınız olur. Bu kazanımları edindirirken, önemli bir değeri kazandırmak da mümkündür ve bence çok önemlidir: Başkalarının emeğine saygı!…

alıntılama ve kaynak gösterme

ODTÜ Uygulamalı Etik Araştırma Merkezi‘nin kaynaklardan yararlanırken dikkat edilmesi gereken etik ilkelere ilişkin bir yazısını –AŞIRMA (İNTİHAL)”-bu konu öncesinde öğrencilerimle paylaşmayı severim. Aşağıdaki alıntılar sözkonusu metinden:

“‘Aşırma'(intihal), başkalarının düşüncelerini, görüşlerini bilgi kaynağını bildirmeden ve atıfta bulunmadan bilinçli olarak ya da farkında olmadan alıp kullanmak ve kendi görüşünüz gibi sunmaktır. (…)

 

“’Aşırma’ , çeşitli biçimlerde görülebilir: Bir öğrencinin yazısını ya da başkasına ait bir kompozisyonu, kitaptan ya da gazeteden bir bölümü, bir dergi makalesini yani başkalarının çalışmalarını- tümüyle ya da kısmen -kaynak belirtmeksizin kelimesi kelimesine kopya etmek aşırmanın en çok görülen biçimlerinden biridir. Bir başkasının çalışmasındaki düşünce ve de görüşlerin dilsel ve yapısal anlatımını değiştirerek kullanmak aşırmanın ikinci biçimidir. Başkalarının yazılarındaki sözcükleri değiştirerek, bazı cümleleri çıkararak ya da onların sırasını değiştirerek kullanmak aşırmadır. Böyle bir durumda, kaynak, dipnotlarda gösterilmelidir. ‘Aşırma’nın bir başka biçimi ise bir başkasının düşüncelerinde temellenen bir yazı yazmaktır. Bu yazılarda dil, anlatım yazıyı yazan kişinin olmakla birlikte düşünceler başkasınındır.(…)

“Öğrenciler, aşağıda yer alan maddelerin aşırmaya girdiğini ve dolayısıyla bunların kabul edilmez olduklarını bilmeleri gerekir

 

a) Basılmış ya da internette yayımlanmış kaynaklardan hiç bir kaynak belirtmeden kopyalamak,

b) Farklı farklı kaynaklardan “kes-yapıştır” yöntemiyle parçalar almak ve kaynak göstermemek,

c) Aynen alınmış olan parçaların sadece bir kısmını tırnak içine almak,

d) Gerçekte olmayan kaynakları uydurmak (örneğin: istatistik uydurmak, yapılmamış çalışmalar anlatmak ve olmayan sonuçlar belirtmek, gibi)

e) Bir kaynaktaki fikirleri, kelimeleri değiştirerek kaynak göstermeden kullanmak”

Yazının devamında, ne yapılması gerektiğine dair somut öneriler sunulmuştur. (Linki yukarıda)

İlgili yazı: