“İmge (İmaj) Tiyatrosu” ile İdeal Olanı Arama

Bir drama tekniği olarak uygulanan “imge (imaj) tiyatrosu”, aslında Brezilyalı tiyatrocu Augusto Boal tarafından yazılan ve uygulanan “Ezilenlerin Tiyatrosu” kapsamında geliştirilmiş tekniklerden biridir. İmge, herhangi bir durumun, kavramın, nesnenin zihinde beliren görüntüsüdür. Menekşe dendiğinde veya kavga veya sevgi vb. zihinde ona dair bilgi ve birikimler doğrultusunda bir görüntü belirir. Tiyatro kuramcısı ve uygulayıcısı Augusto Boal, “Ezilenlerin Tiyatrosu”nda zihindeki “imge”leri, sistemin dayattığı kalıplar olarak görür ve bu kalıpların dışına çıkarak oluşturulabilecek başka imgelere kapı açar. Bunu da “imge (imaj) tiyatrosu” ile gerçekleştirir.

“imge (imaj) tiyatrosu”

"imge (imaj) tiyatrosu"

“İlk olarak seyirci-oyunculardan bir grup heykel, yani verilen tema ile ilgili kolektif bakış açısını görsel bir şekilde ifade eden bir imge oluşturmaları istenir. Seyirci-oyuncular sırayla kendi imgelerini gösterirler. Önce seyirci-oyuncu tarafından oluşturulan ilk heykel grubu sergilenir; seyreden grubun tamamı ya da bireyler sergilenen imgeyi onaylamazsa ikinci bir seyirci-oyuncu onu farklı biçimde yeniden yapar. Amaç katılımcıların tamamını uzlaştıracak bir imgeye ulaşmaktır. Sonunda herkes ikna olduğunda her zaman bir baskının temsiliyeti olan Gerçek İmge’ye ulaşılmış demektir (bu gerçekliğin imgesidir, dünya böyledir). Daha sonra seyirci-oyunculardan baskını yok olduğu İdeal İmge’yi oluşturmaları istenir (ideal olanın imgesidir, dünyayı olması gerektiği şekilde gösterir). Sonra Gerçek İmge’ye dönülür ve tartışma başlar. Her seyirci oyuncu, tek tek, mevcut gerçeklikten, arzulanan gerçekliğe nasıl geçileceğini görsel bir biçimde göstermek için Gerçek İmge’yi değiştirmek hakkına sahiptirler; onlar Olası Geçişin İmgesi’ni göstermelidirler (Boal,2010, s.19)”(Augusto Boal’in Ezilenlerin Tiyatrosu…)

Alıntıda ifade edilen politik duruş, “Ezilenlerin Tiyatrosu”nun varoluş nedeniyle bağlantılıdır. Drama tekniği olarak yapılan uygulamalarda, bir kavramın mevcut bilgisi ile o bilginin dışında ulaşılabilecek daha farklı ve yeni örneklerin düşünülmesi, üretilmesi ön plana geçer. Örnek:

  • 1.aşama: Katılımcıların x kavramının imgesini yaygın olarak bilinen biçimiyle, bedenle görselleştirmeleri
  • 2.aşama: Katılımcıların x kavramını bu yaygın olarak bilinen biçimin tamamen dışına çıkarak yeniden ve yine bedenle görselleştirmeleri

Bu görselleştirmeler, donuk imge gibi bir anda bir durumun canlandırması biçiminde olmamalıdır. Her iki aşamada da katılımcıların, bedenle yapılan görselleştirmeleri bir heykeli biçimlendirir gibi ve konuşarak, yorumlayarak ortaya çıkarmaları önemlidir. Böylece, birinci aşama gerçekleştirilirken, genel geçer bilinenler doğrultusunda bir imge ortaya koyulmuş olacak; ikinci aşamada da alternatif ve ideal olduğu düşünülen imge somutlaştırılmış olacaktır.

imge tiyatrosu okuma metinleriyle nasıl uygulanabilir?

İmge tiyatrosunun ilk aşamasında bedenle oluşturulan fotoğraf, donuk imge ile benzerlik gösterir. O teknikte, durumun fotoğrafı üzerinden değerlendirme yapılırken, burada bir adım daha ötesine geçilmekte ve durumun alternatifi de sunulmaktadır. İmgeyi bedenleriyle canlandırmalarının yanı sıra, öğrencilerin hem metne konu olan durumu değerlendirmeleri hem de yine aynı fotoğrafı bozarak olması gerektiğini düşündüğü durumun fotoğrafını canlandırmaları, güçlü bir zihin etkinliğini de ortaya çıkaracaktır.

Not:

İmaj tiyatrosunun bir drama tekniği olarak kullanılmasında hedeflenen farkındalığa çok uygun bir kısa hikâye var. “Küçük Çocuk” (E.Buckley) hikâyesinde, ilk resim öğretmeninin yönlendirmeleri doğrultusunda herkesçe kabul gören tarzda resim çizmeyi öğrenen çocuk, ikinci resim öğretmeninin ondan hayal ettiği gibi resim çizmesini istemesi karşısında önce bocalar, sonra çizmeye başlar. (Üniversite Giriş Sınavının Eşiğinde)

İlgili: Drama Teknikleri

5/5 (7 Reviews)