YÖNTEM-TEKNİK|Drama Teknikleri

Edebiyat-Tarih İlişkisinin “Sahne Arkası”

“Sahne arkası” , özellikle edebiyatla tarih arasındaki ilişkinin konu edildiği derslerde yararlanabilecek bir yaratıcı drama tekniğidir. Çünkü, biri tarihsel  veya belli bir döneme özgü bir gerçekliği, diğeri o gerçekliğin içinde yaşanan özel bir durumu temsil eden iki grubun etkinliğine...

“Küçük Grupla Yapılan Doğaçlama – Rol Oynama”

Yaşadığınız durumlara dışarıdan bakıp kendinizi ve durumu değerlendirdiğinizi bir düşünün ama sizin yerinize bunu Karagöz ve Hacivat yapsın. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın uzun hikâyesi Yaz Yağmuru’nda Sabri’nin yıllar önce geçirdiği bir hastalık dolayısıyla edindiği bir alışkanlıktır, bu. Hikâyeyi okuyunca, hem...

“Bölünmüş Ekran” ve “Gül ile Bülbül”

Bir olayın farklı yönlerini ve muhataplarını görmek ve anlamak için “bölünmüş ekran” (split-screen, cross-cutting) elverişli bir drama tekniğidir. Bu etkinliği uygulamak için, katılımcılar en az iki durumu tasarlayıp aynı anda canlandırmak üzere, sahnede farklı alanlarda bulunurlar. Durumlar farklı yer...

Kostüm Hazırlama… Giysi ve Eşyalar Kimi İşaret Eder?

Structuring Drama Work‘ün 2015 baskısında yer almayan, 1990’lı yıllardaki baskılarından birinde gördüğüm drama tekniği  kostüm hazırlama (“Costuming”), kurmaca -hatta gerçek bile olabilir- tip ve karakterleri çözümleme ve değerlendirmenin merak uyandıran yollarından biri olarak uygulanabilir. Bir başka drama tekniği olan “Özel...

Doğaçlama ve “Commedia dell’Arte” ve “Orta Oyunu”

Doğaçlama gerektiren “Commedia dell’Arte”, Structuring Drama Work‘te tiyatro türlerinden yararlanan drama tekniklerinden biri olarak yer almıştır. Temel özellikleriyle geleneksel Türk tiyatrosu türlerinden orta oyunu ile tulûata çok benzer. Bu tiyatro türü, bir ders konusu olarak lise düzeyinde verilmez ama bir...

“Tür Anahtarı” ile Türü Değiştirme

“Structuring Drama Work’te yer alan drama etkinliklerinden biri olan “tür anahtarı” (genre switch), okuma ve diğer dil becerilerine uyarlanabilecek etkinliklerdendir. Bir türde ifade edilmiş bir içeriği başka bir türde/ formda ifade etmeye dayanır. Aşağıda aktarılan bilgi ve örnekler daha...

“Yaşam Çemberi” İçinde Bir Karakter Oluşturmak

“Yaşam çemberi” (circle of life), drama teknikleri arasında yer alan ve belirtilen özellikler doğrultusunda bir karakter ortaya çıkarıp o karakteri çözümlemeye olanak sağlayan tekniklerdendir. Bu yönüyle, özellikle olaya dayalı veya kişi temelli tüm metin türü örnekleriyle ilgili etkinliklere dahil...

“Teori Kurma” Yoluyla Bir Metni Anlama

“Teori kurma” yahut oluşturma, inşa etme (“theory-building) drama tekniği, bir metnin geneline veya seçilen bir ögesine dair çıkarımda bulunmaya yönelik bir etkinlik için elverişli görünmektedir. Bir dersin ısınma aşaması için bence etkili etkinliklerden biri olabilir. J.Neelands ve T.Goode’nin Structuring...

“Uzman Rolü” ile Soruna Çözüm Bulma

Drama tekniklerinden “uzman rolü” , öğrencilere bir sorunun çözümünde “uzman” olarak sorumluluk vermeye dayalıdır. Bu takım çalışması, öğrencilerin yaratıcılıklarını, iletişim becerilerini, eleştirel düşünme ve karar alma süreçlerini destekler. (Mantle of the Expert) “uzman rolü” Eğitimde dramanın öncülerinden  Dorothy Heathcote...

“Düşünce İzleme” ile Karakterin Sesi Olma

Drama tekniklerinden “düşünce izleme” (thought tracking) ile kurmaca bir metin kişisinin veya metinlerden bağımsız tasarlanmış bir duruma maruz kalan karakterin içinde bulunduğu ruh halini, içinden geçenleri vb. ifade etmesine dayanır. Okuma etkinliklerinde kişilerin iç dünyalarını anlama, değerlendirme süreçlerinde kullanılabilir. “düşünce...

“Telefon Konuşmaları” ile Olayı Geliştirmek

“Telefon konuşmaları”, hem bağımsız bir drama etkinliği olarak hem diğer drama etkinliklerinde bir durumun yönünü değiştirmek, içerdiği olayı ayrıntılandırarak geliştirmek gibi farklı nedenlerle de destek alınabilecek tekniklerdendir. Zülfü Livaneli’nin Huzursuzluk romanının anlatım diliyle benzeşen metinler, bu tür etkinlikler için...

“İmge (İmaj) Tiyatrosu” ile İdeal Olanı Arama

Bir drama tekniği olarak uygulanan “imge (imaj) tiyatrosu”, aslında Brezilyalı tiyatrocu Augusto Boal tarafından yazılan ve uygulanan “Ezilenlerin Tiyatrosu” kapsamında geliştirilmiş tekniklerden biridir. İmge, herhangi bir durumun, kavramın, nesnenin zihinde beliren görüntüsüdür. Menekşe dendiğinde veya kavga veya sevgi vb....

“Forum Tiyatrosu” ile Çözüme Etkin Katılım

Drama teknikleri arasında yer alan forum tiyatrosu ve imge (imaj) tiyatrosunun kaynağı, Brezilyalı tiyatro yazarı Augusto Boal’un bu sanata getirdiği yeni bir bakış açısıdır. Boal, “tiyatronun, hayatı değiştirmenin bir aracı, seyircilerin ise edilgen bir konumda oyuncuları izlemekle yetinmeyen etkin...

Öğretim Tekniği Olarak Sıcak Sandalye

En yaygın kullanılan drama tekniklerinden biri olan sıcak sandalye (hot seating) bir öğretim tekniği olarak, adı üstünde, o sandalyeye oturacak kişinin bi parça terlemeye hazır olacağı bir sorma, sorgulama ortamı oluşturmaya dayalıdır. Bu tekniği uygulamak için; Öncelikle, herhangi bir...

“Dedikodu Halkası” ile Bilgiyi Pekiştirme

Drama teknikleri arasında yer alan dedikodu halkası (gossip circle), küçük grupların kendi aralarında “biri”! hakkında “dedikodu”! üretmelerine dayanır. O “biri”, bir yazar veya bir eser kişisi olabilir; o dedikodu, gerçek veya kurmaca kişiye ilişkin bilgilerin hatırlanmasına dayalı bir konuşma...

Metinler İçin “Venn Şeması” Kullanma

Bulan kişinin (John Venn) soyadıyla anılan Venn şeması, ortak kesişim noktalarını gösteren yönüyle, metinlerin içerdiği farklı ögelerin özelliklerini bir arada görme ve tablo üzerinden değerlendirme için elverişli araçlardandır. Hazırlanması da kolaydır. emma, anna ve bihter’in benzeşen kaderleri Flaubert’in Madam Bovary...

Bir Role Girme ve “Rol İçinde Yazma”

Drama tekniklerinden “rol içinde yazma” (writing in role), öğrenciye bir role bürünme ve o rolün gerektirdiği yazılı anlatım dilini kullanarak farklı yazma türleriyle tanışma fırsatı sunar. Rol, yazacağı metnin dilini de belirleyeceği için, öğrenci hem yazılı metin türünün gereğini...

“Duvardaki Rol” Kişisine Dair…

Bir drama tekniği olarak “duvardaki rol” ile gerçek veya kurmaca kişiliklere ait özellikleri belirlemek ve üzerlerine konuşmak mümkün. “Duvardaki rol” için büyük bir kağıda veya tahtaya çizeceğiniz veya üzerine online yazılabilecekse ekrana yansıtacağınız boş bir insan figürü gerekiyor. Öğrencilerin o...

“Donuk İmge” ile Anın Fotoğrafını Alma

Donuk imge, grup heykelleri yoluyla tablo oluşturma ve düşünce izleme gibi drama etkinlikleri okumayı daha eğlenceli, konuşmayı daha istenerek yapılabilir hâle getirebilir. Eğlenceli kısım için, bir ara sosyal medyada yaygınlaşan “mannequin challenge” modası hatırlatılabilir. İnsanların bireysel veya grupça bir...

“Bilinç Koridoru”nda Doğruya Adım Atma

“Bilinç koridoru” (Conscince Alley/Decision Alley/ Thought Tunnel) herhangi bir eserde yer alan kişilerin bir sorunun çözümünde ikilemde kaldığı durumlarda yaptıkları seçimlerin ve karar alma süreçlerinin irdelenmesinde veya genel olarak tartışılabilecek konularda sınıfta uygulanabilecek bir drama tekniğidir. Bu teknik, ikili sıra...

“Tamamlanmamış Materyaller” ile Çalışma

Drama tekniklerinden “tamamlanmamış materyaller”, yaratıcı drama içinde, “telefon konuşmaları” ile benzer bir işleve sahiptir. Oyunun akışına yapılan her dokunuş (yeni bir sorun, bilgi ekleme vb.), onu dokunuş yönünde ayrıntılandırır, geliştirir. Oyunun akışı yeniden biçimlenebilir. yarım bırakılmış hikâyeler Fatma Karabıyık...

“Aradaki Boşluk” Neyi İçerir, Neyi Gösterir?

Aradaki boşluk, eğitimde kullanılan bir drama tekniği olarak metin kişilerinin özellikleri açısından birbirlerine yakınlık ve uzaklıklarının belirlendiği bir değerlendirmeye dayanır. Roman, öykü, masal vb. olaya dayalı metinlerde kişi çözümlemeleri ve değerlendirmeler için iyi bir uygulamadır. değerler skalasında sineklerin tanrısı...

“Özel Mülkiyet” Kişileri Ne Kadar Anlatır?

Biyografi araştırmalarına dayanan sunumlar için en keyifli ve etkili yollardan biri, drama teknikleri arasında yer alan “özel mülkiyet” (private property) uygulamasıdır. Etkilidir çünkü, “kopyala-yapıştır”a fırsat vermez. Öğrenci, araştırmadan ve daha önemlisi, araştırdığı kişinin ayırıcı niteliklerini kavramadan, ona “özel” ayrıntıları...