Hikâye Akış Şeması (Plot Diagram)

Her hikâye bir olay çevresinde şekillenir. Olayın seyri, kendisini var eden kişi, yer, zaman arasındaki etkileşimlere bağlı olarak ilerler. Bu ilerleyiş, bir hikaye akış şeması (plot diagram) içinde, görsel olarak öğrencilere kavratılabilir. Olaya dayalı metinlerin okunma sürecinde aşama aşama çizilebilir ya da metin/kitap bitince sürecin tablosu istenebilir.

hikâye akış şeması

Bizim en yaygın haliyle bildiğimiz “serim (exposition)”in bu şemadaki karşılığı, başlangıç yatay çizgisinde yer alan, henüz olayın eşiğinde olduğumuz ama kişileri ve ortamı tanıdığımız kısımdır.

Mutlaka olayı tetikleyen bir durum, çatışma (conflict) olur ve süreç başlar. Olayın aşama aşama büyümesi, derinleşmesi, ilerlemesi ( rising action) şemada yukarı doğru çıkan çizgiyle somutlaşır. Sonunda bir tepe nokta oluşur. Bu gerilimin dorukta olduğu durum bir tepe noktaya ulaşır, düğüm olur (climax). Bundan sonrası bir şekilde bir kırılmaya işaret eder. O kırılma beraberinde olumlu ya da olumsuz bir sona doğru ilerleyecektir (falling action). Tırmanma sona ermiş olacağı için şemada da bunu yansıtan bir akış yönü görülür. Nihayet ilerleyiş tamamlanır ve olay bir şekilde biter (resolution).

Aşağıdaki linkte hikâye akış şeması bir uygulama örneği üzerinde verilmiştir. 

Örnek için bakılabilir: Hadi Bir Hikâye Yazalım

Hikâye akış şeması bir tür hikâye haritasıdır. Doğrudan hikâye haritası üzerine bir yazı için bakılabilir: Hayati Akyol, “Hikâye Haritası Yöntemiyle Metin Öğretimi”