Metin Türü Olarak Mektup

Mektup türü kendi içinde de özel, edebî veya resmî oluşuna göre hem anlatım dili, hem içerik hem de yapısal özellikleriyle farklılaşır. Tipik bir mektubun türe özgü özellikleri aşağıda verilmiştir:

biçimsel özellikler (mektup planı):

mektup türü

mektup türleri:

  • Özel Mektuplar:
    • Bireye özgüdür, içtenlik taşır.
    • Anlatım dili özneldir.
  • Edebî Mektuplar:
    • Edebiyatçıların birbirlerine ya da tanıdıklarına yazdıkları edebî değer taşıyan mektuplardır.
    • Anlatım dili edebîdir.
    • Edebî mektuplar belge özelliği de taşır.
  • Resmî Mektuplar ve İş Mektupları:
    • İş ve ticaret alanında yazılır.
    • Anlatım dili nesneldir.
    • Mektubun yazılma nedeni, açıkça ve anlaşılır bir biçimde belirtilir.
    • İş mektubu biçimi, örnek üzerinde gösterilmiştir.
    • Devlet dairele­rinin kendi aralarındaki ya da kişilerle devlet daireleri arasındaki yazışmalar resmî mektuplardır.
    • “Sayı”, “konu” kısımları olur.

 Not: Açık mektup (Bir yayın organında yayınlanan mektup)

mektup türü örnekleri:

  • İlk Örnekler:
    • Mısır firavunlarının diplomatik mektupları (M.Ö. XV.- XIV. Yüzyıllar)
    • Hitit krallarının Hattuşaş (Boğazköy) arşivinde bulunan mektupları
    • Edebiyat türü olarak gelişmesi Romalılar döneminde olur.

“Bu alanda yazanların başlıcaları, nesirle, Cicero (M.Ö. 106-43), nazımla Horatius (M.Ö. 65-8)’tur. Cicero’nun mektuplarından yararlanarak Cesar devri Roma toplumunun canlı ve derin incelenmesini yapanlar bile vardır. (Kavcar, Oğuzkan ve Aksoy, Yazılı ve Sözlü Anlatım)

  • Türk Edebiyatında:

Mektup türünün Türk edebiyatında da uzun bir geçmişi vardır. Divan edebiyatında nesir biçimindeki yazıya inşa, nesir yazarına da münşî Nesir halindeki yazıların bir araya toplanmasından meydana gelen eserlere münşeat adı verilirdi. Tanzimat’tan önce kir şair ve yazarlarımızın münşeatlarında resmi ve özel mektuplara geniş yer verilirdi. Bunlar, yazı hüneri göstermek amacıyla, çok süslü ve bir dille yazılmış yazılardır. Büyük divan şairi Fuzuli’nin ünlü Şikayetname’si büyük ölçüde anlaşılır dille yazılmış, edebiyatımıza ünlü mektuplarındandır.”(C.Kavcar, F.Oğuzkan ve Ö.Aksoy, Yazılı ve Sözlü Anlatım)

 

“Şinasi’nin Paris’ten annesine yazdığı mektup, bu alanda ilk örneklerden biridir.” 

Etkinlik önerileri için bakılabilir: