Hitabet (Söylev, Nutuk) -Metin ve Uygulama-

Hitabet: “Etkili söz söyleme sanatı”(TDK)

Siyasal, dinî, hukuksal, akademik, askerî vb. alanlara özgü bir hitabet dili ve yapısı olmakla beraber, iyi bir hatibin, konusuna hâkim, hazırlıklı, kitleyle iletişim dili güçlü ve ikna becerisi yüksek olması, konuşma için hedeflenen başarıyı artırır.

hitabet türünün özellikleri (metin üzerinde)


Halide Edib’in Sultanahmet Mitingi konuşmasından alınan aşağıdaki bölümde, renkli olarak eklenmiş notların üzerine gelindiğinde, ilgili satırlarla örneklenen kısa bilgiler görülecektir.

Kardeşler, vatandaşlar! (hitabet/ kitleye seslenme)

 

Yedi yüz yılın şerefi göğe yükselen bu minârelerin tepesinden Osmanlı tarihinin yeni faciâsını seyrediyor, bu meydânlardan çok zaman alay hâlinde geçmiş olan büyük atalarımızın rûhuna hitâb ediyor, başımı bu görünmeyen bu yenilmez ruhlara kaldırarak diyorum ki: “Ben İslâmiyetin bedbaht kızıyım ve bugünün tâlihsiz fakat aynı derecede kahraman devrinin anasıyım. Atalarımızın ruhları önünde eğiliyor, onlara bu günün yeni Türkiye’si adına hitâb ediyorum ki, silâhsız olan bu günkü milletin kalbi de onların ki gibi yenilmez kudrettedir; Allah’a ve haklarımıza imân ediyoruz.”

 

Kardeşler, evlâtlar! (hitabet/ yineleme)

Size dünyanın verdiği hükmü dinleyiniz: Avrupalı itilâf devletlerinin tecâvüz siyâseti bazen hıyânetle ve dâima haksız olarak Türkiye’ye çevrİlmiştir.Eğer ayda ve yıldızlarda da Türk’le müslüman bulunduğunu söyleseler oralara da istilâ orduları gönderirlerdi. Nihâyet hilâli parçalamak için ellerine bir fırsat geçmiştir. Bu kararlarına karşı bizi tutacak hiçbir garplı kudret yoktur. Bu meselede bu insânî olmayan karara katılmayanlar da aynı derecede belki daha da mes’ûldürler. Onların hepsi, insan haklarını ve millet haklarını müdafaa için bir mahkeme kurmuşlar, fakat orada yenilenlerin parçalanması hükmünü vermişlerdir. Türklere günahkâr diyen bu kimselerin kendileri o kadar günahkârdırlar ki, Okyanus’un suları onlan temizleyemez.

 

Bir gün gelecektir ki, daha büyük bir mahkeme, milletleri tabiî haklanndan mahrum bırakanları mahkûm edecektir. O mahkeme bugün bizim aleyhimizde olan devletlerin fertlerinden teşekkül edecektir. Çünkü, her ferdin içinde ezelî bir hak duygusu vardır ve milletleri meydana getirenler de fertlerdir.

 

Kardeşler, evlâtlar, beni dinleyiniz. (hitabet/ kitleyi etkileme)

Sizin iki dostunuz vardır: Müslümanlar ve haklarınız için seslerini bir gün yükseltecek olan medenî milletlerin fertleri. Birincisi bugün sizinle beraberdir. İkincilerse, bizim şaşmaz olan gayemizin hakkını er geç anlayacak olan fertlerdir. Hükümetler düşmânımız, milletler dostumuz ve kalbimizdeki haklı isyân kuvvetimizdir. Bütün milletlerin haklarını kazanacağı gün çok uzak değildir. O gün geldiği zaman, bayraklarınızı alınız, bu maksat için canlarını veren kardeşlerimizi ziyaret ediniz. Şimdi yemin edin ve benimle beraber tekrarlayın: Yüreğimizdeki mukaddes heyecan milletlerin hakları ilân edilinceye kadar devam edecektir. (hitabet/ söyleşi dili)

hitabet

Halide Edip Adıvar, Sultanahmet mitinginde

Ayrıca konuşma etkinliği olarak hitabeti kullanmayla ilgili şu uygulama örneğine de bakılabilir (4.slayt):  Farklı Metin Türlerinde Konuşma Etkinlikleri