Nazım, Nazım Birimi, Nazım Biçimleri

Nazım biçimleri ve türleri kendi içinde yapısal özellikleri ve konularıyla ayrışır. Nazım biçimleri ; nazım birimi, birim sayısı, ölçüsü (vezin), uyak örgüsü ve ayrıca, bazı nazım biçimlerine özgü bölümlendirmelerle bir diğerinden ayrılır. Bu özelliklerin yeterli olmadığı durumlarda, ek olarak “konu”yu da dikkate almak gerekir. Sözgelimi, kaside ve temelde “kaside”den ayrışmış bir nazım biçimi olan “gazel”, birim sayıları/uzunlukları ve içerikleriyle ayırt edilir. Birim sayısı/uzunluğu diğerlerine oranla kıyaslanmayacak kadar fazla olan mesnevilerde bir kolaylık olarak kısa vezinler tercih edilir, her beyit de şaire kolaylık sağlayacak biçimde kendi içinde uyaklanır. İşin mantığını kavrayan öğrenci çoğu yerde ezberden de kurtulmuş olacaktır.

nazım, nazım birimi, nazım biçimi:

(Sununun altındaki düğmeyi sağa doğru hareket ettirdiğinizde veya doğrudan mavi düğmelere tıkladığınızda bilgi akışını görebilirsiniz. 

nazım biçimleri ve türleri uygulamaları için:

nazım biçimleri ve türleri
diğer nazım biçimleri ve türleri *

  • Düzenli nazım biçimleri: Sone, triyole, çapraz uyak, sarma uyak, örüşük uyak, düz uyak
  • Serbest düzenli nazım biçimleri: 
    • Eşit düzenli nazım biçimler: Üçlüler, beşliler, altılılar, yedililer, sekizliler
    • Karışık düzenli biçimler (Dize veya bent sayısı farklı olanlar)
    • Serbest nazım
  • Nazım türleri: Lirik şiir, pastoral şiir, didaktik şiir, epik şiir

Akademik düzeyde ayrıntılı bilgi: “Şiir” 

İlgili:

Divan Şiiri Nazım Biçimleri

*Sıralama, Cem Dilçin’in, Örneklerle Türk Şiir Bilgisi (TDK, 1983) kitabından.