Okuma Stratejilerini Uygulama Örneği (Büyük Tuzak)

Okuma stratejilerini uygulama, öğrencinin anlayarak okuması için hem eğiten hem de öğretmeni de yönlendiren keyifli bir okuma süreci sağlar. Okuma öncesi, sırası ve sonrası adımları içeren bu stratejilerin nihai hedefinde, öğrencinin, gerçek anlamda anladığı, düşündüğü, belki ürettiği bir okuma sürecinden geçmesi vardır.

Okuma Stratejilerini Uygulama

okuma stratejilerini uygulama

Aşağıda, okuma stratejileri Aslı Der’in yazdığı Büyük Tuzak kitabı üzerinden örneklenmiştir.

okuma öncesi bir göz atma

tahminde bulunma

Henüz okumaya başlamadık ama elimizde ipucu değerinde ayrıntılar var: Kitabın başlığı, kapak resmi, arka kapak bilgisi, içindeki görseller, ana bölümlerin başlıkları… Tümünden hareketle, kitabın konusuna dair bir tahminde bulunabiliriz. Belki hiç okumadan Büyük Tuzak için kendi hikayemizi kurgularız bu ipuçlarını kullanarak.

Tahmin için düşün-eşleş-paylaş gibi bir grup çalışması yapabiliriz ya da galeri yürüyüşü hazırlayıp ipuçlarını adım adım yerleştirdiğimiz bir tekniği uygulayabiliriz. Öğretmenimiz hangisini planlamışsa…

okuma stratejilerini uygulama

okuma boyunca uygulanacak okuma stratejileri

Bu bölümdeki adımların sırası, kitap içeriğine ve etkinlik planlamasına göre değişebilir.

işaretleyerek, not alarak okuma

Okuma sırasında, metin üzerinde notlar alınması, metnin ana iletilerini içeren yerlere işaretler koyulması, satırların çizilmesi de öneriler arasında yer alıyor. Daha etkili bir seçenek de kitapta işaretlemelerin yerine ya da yanı sıra öğrencinin kitap dışında yazılı notlar almasını sağlamaktır.

Tebeşir Konuşur tekniğini kullanıp bir alıştırma yapabiliriz. Öğrencilere kitaptan belirlenen bir bölümü işaretleyerek okumalarını, önemli gördükleri noktalara sözgelimi yıldız işaretini koymalarını ama bu sürede hiç konuşmamaları gerektiğini söylememiz gerekir. Çünkü sadece kalemleri konuşacaktır. Bölümün kenarına ya da yapışkan kağıtlara da aynı sessizlikle not düşmelerini isteyelim. Sonra notlar, işaretler karşılaştırılıp, değerlendirilsin.

Bilinmeyen sözcüklerin, kavramların anlamlarını bağlamında keşfetme

Büyük Tuzak, diğer çocuk kitapları gibi bilinmeyen sözcükleri ya da kavramların yer aldığı bir kitap değil doğal olarak. Buna karşılık, ilk sayfadan itibaren, roman -bence masal!- kişileri, bazı sözcüklerin özelliklerini saydığı ama sözcüğü hatırlayamadığı için, okurun yanıtını zihninden geçirdiği bir akışa sahip:

“Canım, işte şu -minik, kırmızı, sapı ve çekirdeği olan meyveden söz ediyorum. Hani kulaklarına takarsın. Neydi adı, unuttum.”

“Olamaz!” diye haykırdı Büyücü Timma. “Eğer düşündüğüm şeyi yaptıysan, seni o fare deliğinden çıkartıp bir-bir-bir… Neydi o sözcük? Neyse ne; ama, seni şey dilimine çevirmeyi bilirim ben!”

içeriği zihinde görselleştirme

Bir içeriği zihinde canlandırıp görselleştirebilmek, anlamanın da bir göstergesidir. Olaya dayalı metinleri hayal edebilmek çocuklar açısından çok kolaydır. Kitapta bir bölümü okumaları ve resim olarak çizmeleri istenebilir. Ortaya aynı sözcüklerle anlatılan bir durumun, çocukların dikkatine, birikimine, anlama düzeyine göre farklı resimler çıkacaktır. Resimleri çekip tahtaya/ekrana yansıtarak kitaptaki durum açısından değerlendirmesi de yapılmalıdır.

içeriği grafik düzenleyicilerle görselleştirme ve çözümleme

Grafik düzenleyiciler, zihinde görselleştirmeden farklı olarak, öğrencilerin içeriği çözümleme ve yorumlama becerilerini de geliştirmeye olanak sağlayacak üst düzey bir anlama çalışmasına olanak sağlar. Metnin dokusunu oluşturan ögeler arası ilişkileri belirlemek ve görünür kılmak üzere, kavram haritası, zihin haritası, akış diyagramları, Venn şeması, balık kılçığı, salkım ağlar örme vb. grafik düzenleyiciler kullanmak, okuma süreçlerinin vazgeçilmezlerinden olmalıdır.

Öğrencilerden Büyük Tuzak’ta, “büyük tuzak”ı hazırlayan ve bunu önlemeye çalışanlar arasındaki ilişki ağını çizmeleri ve bu ağın oluşma nedenleri üzerine konuşmaları istenebilir. Hikâye akış şeması (plot) da çıkarabilirler.

çıkarımda bulunma

  • Aradaki Boşluk verileri kullanıp boşluklara ilişkin çıkarımda bulunmaya uygun bir tekniktir. Büyülü Tuzak’ta bazı bölümleri seçerek okuyup/okutup aradaki seçilmeyen bölümlerde neler olmuş olabileceği sorulabilir.
  • Uzman Rolü ile, bir durumun değerlendirmesi yapılabilir ve nedenlerine ilişkin çıkarımda bulunulabilir. Sözgelimi küçük cadı Şeroks’un istemsizce fare jargonuyla konuştuğu bölümler seçilerek, bunun nedeni üzerinde konuşulabilir; öğrencilerin dil ve düşünce arasındaki bağa dair çıkarımda bulunmaları istenebilir.

İlgili: 

devamı >>