Orta Oyunu Sahne Düzeni, Konu Kalıpları

Orta oyunu doğaçlama oynanır, metni yoktur ama belli kalıpları vardır:

orta oyunu konu kalıpları

Hemen her fasıl­da Kavuklu’nun bir iş araması ve iş sahibi olmasıyla iş yerinde çalışması için Dükkân, zennelerin mahallede bir ev aramalan için Yeni Dünya gerektir. Dükkân, Gözlemeci oyununda gözlemeci dükkânı, Telgrafçı oyununda telg­raf çekilen yer, Fotoğrafçı’da fotoğrafçı dükkânı, Eskici Abdi veya Kunduracı oyununda ayakkabıcı dükkânı, Ka­ğıthane Sefası’nda kahve ocağı yerine geçer.Yeni Dünya’ya gelince, bu da çoğu kez ev olarak kul­lanılır. Kimi kez başka yerleri gösterdiği de olur. Örneğin Hamam oyununda hamamı, Ferhad ile Şirin’de Şirin’in köşkü. Kimi kez iki yeni dünya olabilir: Tahir ile Zühre oyununda bir Yeni Dünya, Kara Vezir’in konağının ha­rem dairesini, öteki Yeni Dünya ise Zühre’nin kapatıldığı taş odayı canlandırır. Oyun yeri yuvarlak ve çepeçevre seyirci ile kuşatılmış bir alan olduğu için, Yeni Dünya açık bir kafestir; böylece, seyirciler hangi yönden bakar­larsa baksınlar, görüşleri kapatılmamıştır. Bununla bir­likte, kimi oyunlarda Yeni Dünya bez veya kâğıtla kapla­nır. Böyle kapalı Yeni Dünyalara bir iki örnek verebiliriz: Çivi Baskını, Fotoğrafçı, Tahir ile Zühre gibi oyunlarda Yeni Dünya böyle kapalıdır.”(And, Türk Tiyatro Tarihi)

orta oyunu

orta oyunu sahne düzeni

Orta oyunu ;

  • Açıkta, yuvarlak bir alanda oynanır. Oyun yerine genel adı “temaşa çayırı”, oyun oynanan yere de “palanga” veya “meydan” denir. Seyirciler alanın çevresinde yer alır. Oyuncuların giysileri pusat ya da pusat odası denen sandıkta bulunur. Oyun yerinin bitişinde çadır ya da perdeyle kapatılacak bir alanda oyuncular kıyafet değiştirir.
  • Oyuncular rolleri bitince sahneden çıkmaz kenarda otururlar.
  • Her şeyin sahnede gerçekleşmesi, seyircinin oyunu da oyun arkasını da görmesi biraz epik tiyatroyu anımsatır.
  • Seyirciler, mevki(erkek seyircilerin bu­lunduğu bölüm) ve kafes(kadın seyircile­rin oturduğu bölüm) denen yerlerde oturur.

İlgili:

Orta oyunu (TDV İslam Ansiklopedisi)

Doğaçlama ve “Commedia dell’Arte” ve “Orta Oyunu”