Petersburg (Andrey Belıy)

Çok az kitabın dilini, “yanımda şimdi biri olsa da paylaşsam” duygusunda farklı bulurum. Petersburg (Andrey Belıy, 1913), içeriğini bütünleyen bir biçimde ironik bir anlatım diline sahip… Çevirmenin (Sabri Gürses) bilgilendirme notlarının sıklığının sıkıcılığı bir yana, çeviri dili keyifli; açıktan yahut inceden inceden dalgasını geçen, okurunu sürekli gülümser noktada tutan ve akan bir dil… (Söz düşmüşken, bakılabilir: Sabri Gürses’e Rusya’dan Ödül)

petersburg-andrey-belly

Petersburg ne anlatıyor?  Ben Apollon Apollonoviç Ableuhov’un dünyasından romana çoktan giriş yaptım; ama yine de bağlayıcı cümle şimdilik gayet klişe olsun: Olay Petersburg’da geçiyor. :) (Karadeniz yollarında tamamlamaya azimliyim.) Şaka bir yana, Vladimir Nabokov’un “zamanımızın en büyük üç ya da dört romanından biri” olarak nitelendirdiği bu romanın, konusu ve  değeri hakkında notlar, kitabın giriş bölümündeki ayrıntılı değerlendirmelerde yer alıyor. Daha fazlası beni aşar. :)

İstanbul Üniversitesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden Dr.Türkan Olcay’ın “Andrey Belıy ve Petersburg” yazısından:

“2005 yılı ekim ayında doğumunun 125.yılı kutlanılan Andrey Belıy (Boris Nikolayeviç Bugayev, 1880-1934), Rus edebiyat biliminde ‘ikinci dalga’ olarak adlandırılan ve aralarında A.Blok’un, V.İvanov’un, S.Solovyov’un ve Ellis’in yer aldığı genç kuşak simgecilerinin önde gelen isimlerindendir.”

“Petersburg, Belıy’ın dilimize Rusça’dan kazandırılarak ülkemizde yayınlanan ilk yapıtıdır. Rus edebiyatının ilk tarih felsefesi romanı olan bu yapıtta Rusya tarihinin iki yüz yıllk bir zaman dilimi incelenir (yeni imparatorluğun en ücra kuzey bölgelerinden birinde Büyük Petro’nun önderliğinde yeni başkentin kuruluş tarihi olan 1705’ten 1905’in olaylarına dek). Belıy’n düşüncelerinin başlıca kaynağı olan bu önemli olaylar, Rusya tarihini olduğu gibi dünya tarihini de etkileyecek yepyeni bir dönemin başlangıcı sayılmaktadır.”

Türkan Olcay, Petersburg romanında Dr.Steiner’in “antroposofi anlayışı”nın izlerine de işaret ediyor.

Romanın çevirmeni şair Sabri Gürses’in kitapla ilgili bir değerlendirmesinden:

Ulysses’le karşılaştırılmasına karşın, Petersburg, bu öncü romandan çok farklı niteliklere sahip; çünkü Joyce İngiliz modernizminin, Batı Avrupa modernizminin simgesi sayılacaksa, Belıy Rus modernizminin, Doğu Avrupa modernizminin simgesi sayılabilir. Roman, her satırı, her kelimesiyle Rus toplumunun tarihî çelişkilerine, Doğu ve Batı arasında konum arayışından Rus entelijensiyasının tarihi rolüne ilişkin vurgularla yüklü.”

Okumaya devam…

*** Andrey Belıy, Petersburg, Everest, 1913 (çevirmen: Sabri Gürses)