Sohbet Türü ve Özellikleri (Metin ve Uygulama)

Sohbet türü , kişinin denemede olduğu gibi konu sınırı olmaksızın üstüne konuşmak istediği her alanda düşüncesini, duygusunu ifade edebildiği ve bunu sanki karşısında biri varmış gibi yazdığı metinleri kapsar. Türk edebiyatında bu türün ilk akla gelen temsilcileri, Ahmet Rasim ve Şevket Rado‘dur.

planlı yazma süreciözellikleriyle sohbet türü (metin üzerinde)


Aşağıdaki metinde, renkli olarak eklenmiş notların üzerine gelindiğinde, ilgili satırlarla örneklenen türe ilişkin kısa bilgiler görülecektir.

Şevket Rado’nun Eşref Saati’nde yer alan “Güler Yüz”(Eşref Saati) metninden bir bölüm:

SOHBET konuşma dili

Asık suratlı insanlardan hoşlanır mısınız desem tabii bana gülersiniz. Zaten ben de biraz gülmeniz için söze böyle başladım. Güler yüze ve gülmeye dair olan bu konuşmayı asık suratla dinlemenizi istemem tabii.

SOHBET içtenlik

Konuşurken söze başladığınız sırada karşınızdakinin kaşlarını çattığını, asık bir suratla sizi dinlediğini görürseniz konuşmak hevesiniz kırılır. Lafı kısa kesip bu tatsız sohbeti bir an önce bitirmeye bakarsınız. Bir de karşınızdakinin sizi güler yüzle dinlediğini, hatta araya biraz da tatlı söz karıştırarak sohbete renk verdiğini görecek olsanız konuştukça konuşacağınız gelir.

(…)

SOHBET okurla muhabbet

Hayatı iyi karşılamanın sırrını bulabilmek için her şeyden önce gülümsemeyi öğrenmeli. Belki siz de bilirsiniz: Her hadiseyi güler yüzle karşılayan bir adama, ‘Eh… Hayatta muvaffak olduğun için sen tabii daima gülersin. Ama biz öyle miyiz ya?’ demişler. Adam, bir kere daha gülmüş, ‘Yanılıyorsunuz, hem de çok yanılıyorsunuz. Ben hayatta muvaffak olduğum için gülmüyorum. Tam tersine! Güldüğüm için hayatta muvaffak oluyorum.’ demiş. Bu söz boşuna söylenmiş bir söz değildir. İçinde bilinmesi gereken bir hakikat saklı. 

&SOHBET İÇERİĞİ

sohbet türü ile deneme farkı

Sohbet metinleri öznellik, kişisel düşünceleri ifade ediş ve düşünceleri kanıtlama zorunluluğu olmayış açısından deneme türüne benzer. Farklılık, anlatım dilinde ortaya çıkar. Denemelerde daha çok, düşünen insanın kendi dünyasındaki bütünlüğü, hoşgörüyü sağlayan, bir içtenlik söz konusudur. Sohbet türü bağlamında yazar, okurla konuşur gibi bir anlatımı tercih eder. Onu etkilemeye ve yönlendirmeye çalışır.

radyoda yahut sahnede tek kişilik performans


Öğrenciler, okurlarıyla sohbet edercesine;

Yazı çalışması olarak;

  • Yukarıdaki metnin bir benzerini yazabilir,
  • Deneme, köşe yazısı, makale gibi farklı türlerdeki bir metni, sohbet diline uygun olarak yeniden düzenleyebilir,

veya aşağıdaki gibi konuşma etkinlikleri yapabilirler:

  • Bir radyo programcısı olarak, dinleyicileri karşısındaymış gibi herhangi bir konuda bir sohbet geliştirebilirler.
  • Tek kişilik bir meddah veya stand-up gösterisi düzenleyebilirler.