etkinlik: metin türü

Farklı Metin Türlerinde Konuşma Etkinlikleri

Röportaj, mülâkat, hitabet vb. sözlü anlatım türleri başta olmak üzere, anı, gezi gibi sözlü anlatıma da uygun farklı metin türlerinde konuşma etkinlikleri uygulanabilir. Bu etkinlikleri, kendi metinlerinizi ekleyerek –dilerseniz...

Farklı Metin Türlerinde Yazma Çalışmaları

Bir metin, bazen tek bir etkinlik içinde, aynı anda okumanın, dinlemenin, yazmanın ve konuşmanın nesnesi olabilir. Aşağıda, en az iki dil becerisini bir arada kullanmaya yönelik, öğretmenin metinleri yerleştirip...

Hadi Bir Hikâye Yazalım

Hikâye, roman, tiyatro, masal vb. bir olay etrafında gelişen türlerde metin örnekleri vermeye dayalı bir çalışma örneği… 3.slaytta, kalem işaretlerine tıkladığınızda yazı alanı açılacak. Bu bölümlere yazacağınız metinleri bir...

Tiyatro Türü Olarak Trajedi (Metin-Uygulama)

Trajedi, Dionysos Şenlikleri’nde koro halinde söylenen şarkılardan doğmuştur. Koroyu oluşturan kişiler keçi kılığına bürünerek şarkı söyledikleri için bu oyun türüne “keçi şarkısı” anlamına gelen trajedi (tragos: Keçi +oidie: Şarkı)...

Makale Örneği Üzerinden Türün Özellikleri

Makale türü ile ilgili özellikler, “Televizyon ve Saldırganlık” başlıklı makale örneği üzerinde gösterilerek verilmiştir. Doç.Dr.Ali Dönmez imzalı makale, 28 sayfalık hacimli bir metindir. Sadece bazı bölümlerinin alındığı aşağıdaki metne...

Komedi Türü (Metin ve Uygulama)

Komedi türünün özellikleri Moliere’nin Cimri oyunu üzerinde gösterilmiştir. (Aşağıdaki metinde  işaretli alanlara tıklandığında, açıklamaları görülebilecektir.) CİMRİ(Moliere) (& KOMEDİ genel) Harpagon adındaki cimri, oğlu Cleante ve kızı Elise ile yaşamaktadır....

Günlük ve Blog (Metin ve Uygulama)

Günlük ve internet üzerindeki karşılığı olan blog, yaşanmakta olanın gün gün değilse de kısa aralıklarla kaleme alınan kişisel kayıtlardır. (Aşağıdaki metinde  işaretli alanlara tıklandığında, açıklamaları görülebilecektir.) GÜNCE (Nurullah Ataç)...

Dram Türü (Metin ve Uygulama)

Trajedi ve komedi türlerinde insanın bir yanı (ağlayan ya da gülen) abartılı olarak işlenirken dram türünde insan, her yönüyle ele alınır. Abartıya yer verilmez. Temel amacı yaşamın gerçeklerini ortaya...

Hikâyenin Yapı Unsurları

Hikâyenin yapı unsurları, birlikte olayı oluşturan ve birbirine bağlı gelişen parçalardır: Olay, olayın geçtiği zaman, gerçekleştiği yer, olaya maruz kalan kişiler ve nihayet olayın anlatıcısı. Bu parçalar, yazarın tercihine...

Metinlerle Bağlantılı Yazma Çalışmaları

Yazı yazma, özel bir çaba ve süreç gerektirdiği için, özel bir ilgisi olmayan öğrenciler açısından cazip olmayan bir dil becerisidir. Yazma becerisini geliştirmek için yararlanılabilecek keyifli yollardan biri, metin...

Orta Oyunu Örneği ve Türün Özellikleri

Geleneksel Türk tiyatrosunun türlerinden orta oyunu tam olarak ne zaman ortaya çıkmıştır belli değildir ama “orta oyunu” terimi, 19.yyılda kullanılmaya başlanmış ve bu yüz yılda yaygınlaşmıştır. Orta oyununun devamı...

Doğal Destanlar ve “Kulaktan Kulağa” Oyunu

Doğal destanlar, çekirdek (doğuş), gelişme (yayılma) ve saptanma evrelerinden geçerek birer insanlık mirasına dönüşmüştür. “Kulaktan kulağa” oyunu, doğal destanların bu gelişim evrelerine ilişkin bilginin kazandırılmasında eğlenceli bir yol olabilir. İlk...

Kulenga Hikâye Yaratma Oyunu

İlk anda “Story Cubes” ile “Dixit“i hatırlatan ama farklılıkları olan eğlenceli bir hikâye anlatıcılığı oyunu: Kulenga. Eda ve Emir Bayraktar imzalı  (Storytelling Academy sitesinde göremedim, Twitter hesabında gördüğüm kadarıyla ekledim.)...

“Tür Anahtarı” ile Türü Değiştirme

“Structuring Drama Work’te yer alan drama etkinliklerinden biri olan “tür anahtarı” (genre switch), okuma ve diğer dil becerilerine uyarlanabilecek etkinliklerdendir. Bir türde ifade edilmiş bir içeriği başka bir türde/...

Fıkra (Köşe Yazısı) -Metin ve Uygulama-

Fıkra (köşe yazısı) hakkında bilgi genel bilgi şurada; türünün özelliklerini metin üzerinde gösterme örneği aşağıda… Aşağıda Doğan Hızlan’ın “Sabahattin Ali’nin Şehirleri” üzerine köşe yazısı yer almaktadır. Metinde renkli olarak eklenmiş notların...

Divan Şiiri Nazım Biçimleri (Metin ve Uygulama)

Blogda bilgisi, örnekleri ve online kullanılabilir uygulamaları bulunan divan şiiri nazım biçimleri linkleriyle verilmiştir: beyitlerle kurulan divan şiiri nazım biçimleri: Gazel Kaside Mesnevi bentlerle kurulan divan şiiri nazım biçimleri & Tek dörtlük: Rübai, tuyug...

Halk Şiiri Nazım Biçimleri ve Türleri

Yazılı örnekleri cönk adı verilen defterlerde yer alan, halk kültüründen doğan halk şiiri, diğer halk edebiyatı ürünleri gibi, halkın yaşadığı somut konularla (aşk, doğa, ayrılık, özlem, ölüm, din, tasavvuf konularının...

Fabl, Özellikleri ve İlk Örnekler (Uygulamalı)

Fabl türünün genel özellikleri, yapısı ve ilk örneklerinin yanı sıra, ayırıcı özelliklerinden biri olan “kıssadan hisse”yi kullanarak fabl örneği yazmayı da içerir. fabl türünün temel özellikleri: ilk örnekler: Pançatantra...

Metin Türü Olarak Masal

Bir metin türü olarak masal için, “olağanüstülük” anahtar sözcüklerin başında gelir. Masallar, olağanüstü kahramanların başlarından geçen olağanüstü olayların yer ve zaman belirtilmeden anlatıldığı metinlerdir. TDK’nın tanımıyla: “Genellikle halkın yarattığı,...

Müstezad, Terbi, Tahmis, Taştir (Uygulamalı)

Divan şiirinde bazı nazım biçimleri (müstezad, terbi, tahmis, taştir ve tesdis), gazel beyitlerine eklemeler yapılarak oluşturulur. Aşağıda verilen bilgilerden yararlanarak yandaki beyite, istenen özelliklerde eklemeler yapabilir ve böylece yeni...

Mesnevî Nazım Biçimi (Metin ve Uygulama)

İçerikle biçimin en uyumlu olduğu nazım biçimlerinden biri, mesnevîdir. Roman geleneği çok eskilere gitmeyen Türk ve doğu edebiyatlarında, uzun soluklu hikâyeler, geleneksel halk hikâyelerinin yanı sıra, mesnevî nazım biçimi...

Nazım, Nazım Birimi, Nazım Biçimleri

Nazım biçimleri ve türleri kendi içinde yapısal özellikleri ve konularıyla ayrışır. Nazım biçimleri ; nazım birimi, birim sayısı, ölçüsü (vezin), uyak örgüsü ve ayrıca, bazı nazım biçimlerine özgü bölümlendirmelerle...

Rubai ve Tuyug (Metin ve Uygulama)

Rubai ve tuyug, divan edebiyatı nazım biçimleri arasında yer alır. Tuyug, Türk’lere özgü bir nazım biçimidir. Rubailerde hayata bakış daha felsefîdir. Aşağıda, dizeleri karışık verilmiş birer tuyug ve rübai...

Kaside Nazım Biçimi (Metin ve Uygulama)

Kaside nazım biçimi ; “Sözlükte ‘kastetmek, azmetmek, bir şeye doğru yönelmek’ gibi anlamlara gelen kasd kökünden türeyen kasîde terim olarak ‘belli bir amaçla söylenmiş, üzerinde düşünülmüş, gözden geçirilmiş şiir’...

Gazel Nazım Biçimi (Metin ve Uygulama)

Gazel nazım biçimi ile ilgili genel kuralları ve ayırıcı özellikleri kavramış bir öğrencinin bu bilgileri kullanarak aşağıda isteneni kolaylıkla yapabilmesi beklenir. Aşağıda bazı dizeleri çıkarılmış bir gazel nazım biçimi...

Bir Dede Korkut Hikâyesi Oluşturmak…

Dede Korkut Hikâyeleri destanla halk hikâyesi arasında geçiş özelliği taşır. Bu hikâyelerin, hem destansı hem geleneksel anlatıya uygun özellikler taşıması gerektiğini de hiç akıldan çıkarmadan, bir Dede Korkut Dede Korkut...

Çehov Tarzı Hikâye (Metin ve Uygulama)

Çehov tarzı hikâye veya durum hikâyesi dendiğinde, Türk edebiyatında akla gelen ilk ve en önemli temsilci Memduh Şevket Esendal’dır. Sait Faik’in hikâyelerinin bir bölümü de ağırlıkla bu gruba girer....

Olay Hikâyesi-Maupassant Tarzı Hikâye

Öyküleyici anlatımda, ögelerin kurgulanması ve anlatımına bağlı olarak farklı hikâye türleri ortaya çıkmıştır. Batı edebiyatlarında olay hikâyesi (Maupassant tarzı hikâye)  ile  durum hikâyesi (Çehov tarzı hikâye) birbirlerinden kesin çizgilerle...

Edebî ve Öğretici Metinler

Edebî ve öğretici metinler; yazılma amaçları, gerçeklikle ilişkileri, metin türleri ve dilin kullanımı açısından gösterdikleri farklılıklarla birbirlerinden ayrışırlar. İlgili: Edebiyat Kavramı ve Değişen İçeriği

Mülâkat İçin Kurmaca Bir Karakter Seçme

Okuduğu kurmaca bir metnin kişilerinin özelliklerini ve farklı olaylar karşısındaki tutumlarını kavramış bir öğrenci, bu özellikleri ortaya çıkaracak düzeyde sorular hazırlayabilir; eser kişisinin davranışlarını ve olaylar karşısındaki tavırlarını gözden...

Fantastik Rol Yapma (FRP) ile Hikâyeleştirme

Bazı oyunların kurgusundan yararlanarak okumayı sevdirecek etkinlikler tasarlamak mümkündür. Fantastik Rol Yapma (FRP) de ilham alınabilecek oyunlardan… Tasarlanmış fantastik bir dünyanın masa başında canlandırılmasına dayanan bu oyunla ilk karşılaştığımda,...

“Öykü Küpleri” ile Konuşmak

Bir gün, müdürün odasına ana dili İngilizce olan yabancı dil öğretmenlerimizden biri geldi ve İngilizce derslerinde kullanmak üzere bir materyali satın almak için onu ikna etmeye çalıştı. Türkçeyi tatlı...

Metin Türü Olarak Deneme

Deneme türü: “Herhangi bir konuda yeni ve kişisel görüşlerle bezenmiş bir anlatım içinde sunulan düzyazı türü”(TDK) Aşağıda Montaigne’in “Alışkanlık” üzerine bir denemesi yer almaktadır. Metinde renkli olarak eklenmiş notların...

Hitabet (Söylev, Nutuk) -Metin ve Uygulama-

Hitabet: “Etkili söz söyleme sanatı”(TDK) Siyasal, dinî, hukuksal, akademik, askerî vb. alanlara özgü bir hitabet dili ve yapısı olmakla beraber, iyi bir hatibin, konusuna hâkim, hazırlıklı, kitleyle iletişim dili...

Metin Türü Olarak Eleştiri

Eleştiri bir metin türü olarak edebî eserler ve bağlantılı ögelerle ilgili değerlendirmeleri içerir. Eserin değerlendirilmesindeki ölçüt, eleştirinin niteliğini de belirler. “Bir edebiyat ve sanat eserini çeşitli yönleriyle inceleyip açıklamak,...

Röportaj Türü ve Özellikleri (Metin ve Uygulama)

Röportaj türü ile ilgili özellikler Yaşar Kemal‘in Sait Faik’le yaptığı röportajdan alınan parçalar üzerinden gösterilmiştir. (Röportajın tamamı:  “Yaşar Kemal’in Sait Faik’le Bir Röportajı”) Mark Twain Aşağıda, Sait Faik Abasıyanık‘ın...

Makale Türü ve Simpsons ile İlgili Bir Makale

Simpsons üzerine kaleme alınmış bir makale örneği üzerinden, makale türü ile ilgili doğru-yanlış sorularını kullanarak, eleme yoluyla hatırlatma ve pekiştirmenin hedeflendiği bir uygulama örneği aşağıda yer almaktadır. (***Uygulama metni:...

Anı (Hatıra) Örneği ve Türün Özellikleri

“Çok Şey Yarım Hâlâ“ kitabında, Ayşe Sarısayın babası ve Türk şiirinin ustalarından Behçet Necatigil‘i edebiyat ve aile yaşantısı içindeki ayrıntılarıyla anlatır. Aşağıdaki satırlar, Ayşe Sarısayın’ın hatıralarındaki hâliyle,  emekli ve...

Metin Türü Olarak Gezi mi Anı mı?

TDK’nın, farklı metin türlerindeki yazıları bir araya getirdiği seçkilerden biri, iki türü içeriyor: “Güzel Yazılar: Gezi-Hatıra” Kitap içinde de bu türleri gruplandıran bir ayrım yapılmamış, “gezi” türü, “otobiyografi” ve...

Metin Türü Olarak Fıkra (Köşe Yazısı)

Bir metin türü olarak fıkra (köşe yazısı) : “Fıkra ya da köşe-yazısı, gazete ve dergilerin belirli sütun ya da köşelerinde yayım­lanan, güncel, siyasal, toplumsal sorunları ele alan, bunları ayrın­tılara inmeden...

Metin Türü Olarak Mektup

Mektup türü kendi içinde de özel, edebî veya resmî oluşuna göre hem anlatım dili, hem içerik hem de yapısal özellikleriyle farklılaşır. Tipik bir mektubun türe özgü özellikleri aşağıda verilmiştir:...

Sohbet Türü ve Özellikleri (Metin ve Uygulama)

Sohbet türü , kişinin denemede olduğu gibi konu sınırı olmaksızın üstüne konuşmak istediği her alanda düşüncesini, duygusunu ifade edebildiği ve bunu sanki karşısında biri varmış gibi yazdığı metinleri kapsar....

Paragraf Yapısıyla İlgili Metaforlar

Metin yazdırmayı keyifli kılacak yollardan biri, küçük parçalar halinde ve keyfe dönüştürebilecek ayrıntılar içeren çalışmalar hazırlamaktır. Paragraf düzeyinde yapılacak yazma çalışmaları küçük parçalara dayandığı için öncelikle göz korkutmaz. Öte...

Şiirden Yeni Bir Şiir Yazma (Farklı Uygulamalar)

Yanlış hatırlamıyorsam, ODTÜ TEKNOKENT’ten gelen eski bir ajandada, başarı hikayelerine açılacak yollara ışık tutan sözler ve bazı bilmecemsi oyunların yer aldığı özel sayfalardan vardı. Bunlardan birini, -bir şiirin dağınık...