kurmaca ve diğerleri

Kış Günlügü (Paul Auster)

Hayatının “kış” mevsimindeki yazar Paul Auster, 64 yaşından geçmiş zamana bakar; hayatının diğer mevsimlerinden devşirdiği anılarına döner ve Kış Günlüğü’nü yazmaya başlar. Kış Günlüğü bir anı kitabıdır ama alışıldık...

Kafka’nın Bebeği (Gerd Schneider)

Bir kitabı almaya yeterli sayılabilecek büyülü sözcüklerden biri benim için pekâlâ “Kafka” olabilir. Üniversiteli yaşlarımın vazgeçilmezlerindendi. Dost’ta Gerd Schneider imzalı Kafka’nın Bebeği’ni görünce hiç tereddüt etmedim. Almamla bir solukta...

Midnight in Paris

“Bu şehri 1920’lerde hayal etsene! 1920’lerde Paris! Yağmurda sanatçılar ve yazarlar…” Film: Midnight in Paris (Yönetmen: Woody Allen, 2011, fantastik-romantik komedi)  Filmden bir sahne: Gil Pender, Ernest Hemingway ve...

Az (Hakan Günday)… yahut Derdâ ve Derda…

Az yahut Derdâ ve Derda; yahut otuz iki tekmili birden cinsellik, cinayet, şiddet, sadizm, mazoşizm, yeraltının karanlık adamları, tarikat, “karanlık” pub’larda yaşananlar, uyuşturucu, çocuk pornosu, İngiliz gizli servisi… Neredeyse,...

O Büyülü İnsanlar (Zeynep Oral)

Okul servisinin döne dolaşa okulu bulması rahat 40 dakikayı alıyor. Son iki hafta, sadece sabahları okuyarak serviste bir kitap bitirdim. En güzel yanı, sabahları bir ya da iki “büyülü”...

Petersburg (Andrey Belıy)

Çok az kitabın dilini, “yanımda şimdi biri olsa da paylaşsam” duygusunda farklı bulurum. Petersburg (Andrey Belıy, 1913), içeriğini bütünleyen bir biçimde ironik bir anlatım diline sahip… Çevirmenin (Sabri Gürses)...

Beyaz Geceler (Fyodor Dostoyevski) ve Bir Hayalperest

Devamı uzun bir otobüs yolculuğuna iyi gelir düşüncesiyle önden okumaya başladığım Petersburg (Andrey Belıy) romanının giriş bilgileri, nasılsa yolculuğa daha var diye araya, Dostoyevski’nin Beyaz Geceler’ini aldırdı. Giriş bilgilerinde, her iki...

Hiçbiryer’e Dönüş (Oya Baydar)

İtalya’da sadece bir akşam kitap okuma fırsatı buldum; ama gidiş ve dönüşte, havaalanında beklerken yahut uçakta bir romanı bitirmeyi başardım: Hiçbiryer’e Dönüş. Aklımda Dante’nin İlahi Komedya’sıyla bir yolculuk yapma...

Şehir Romantiğinin Günlüğü (Buket Uzuner)

Buket Uzuner’i Edebiyat Günü konuğu olarak ağırladığımız geçen yıl, onu tanıtma ve en az bir kitabını okutma sorumluluğu bana düşmüştü. Seçtiğimiz kitap, şehir Romantiğinin Günlüğü idi. Buket Uzuner’e maille...

Şairin Romanı (Murathan Mungan)

Bakkal, “Elinizdeki kitabı merak ettim. Çok kalın!” dedi. Gösterdim. Murathan Mungan’ın Şairin Romanı… Sahiden hacimli (582s.) ve üstelik pek küçük puntolu bir kitap. Üç kitap niyetine okuyorum. Çok da...

Fürûzan Diye Bir Öykü…

Bugün Fürûzan’la konuştum. Benim için edebiyatın kalbine dokunmak gibiydi. Telefonun ucunda Edebiyat Günü için konuğumuz olmayı kabul eden, program akışını soran ve öğrencilerimizin okuması için Füruzan Diye Bir Öykü‘yü...

Kürk Mantolu Madonna ve Disiplinler Arası Eğitim

Şöyle bir şey hayâl etmiştim: Okulumuzda sınıflar yerine çalışma grupları oluşturulmuş ve gûya her çalışma grubuna farklı disiplinlere ait birer kitap verilmişti. Bizim payımıza düşen kitap Kürk Mantolu Madonna (Sabahattin...

Kürk Mantolu Madonna Maria Puder Gerçek mi?

Yanıtı en başta vereyim: Maria Puder sahiden yaşamış. Bir disiplinler arası çalışmamıza konu olan Kürk Mantolu Madonna dolayısıyla, Sabahattin Ali’nin kızı Prof.Dr.Filiz Ali’yi okulumuzda ağırlamıştık. Okuduğumuz romanla da bütünleşen...

Mustafa, Mustafa Kemal, Gazi Mustafa Kemal ve Atatürk

Son iki günüm, Atatürk’ü anlatan kitaplar kitaplar arasında geçti: Mustafa-Mustafa Kemal-Gazi Mustafa Kemal ve Atatürk… Bu dünyadan bir insan/asker/lider geçti… Cumhuriyet’le ilgili zihin notlarımı aldım/hatırladım/yeni şeyler öğrendim… & Cumhuriyet Çınarı (Özer...

Satır Aralarında Kendine Rastlamak…

Cenk Hikâyeleri elimdeydi bugün. Bi zamanlar bolca altını çizerek okuduğum kitaplardandı… Satırları çizilmiş, hatta kenarlarına notlar düşülmüş kitapları iki katmanlı okumak keyiflidir. Kitapta yazılanlar zaten okumanız içindir. Bir de...

Anadolu Notları (Reşat Nuri Güntekin)

Reşat Nuri Güntekin, Millî Eğitim Bakanlığı müfettişi sıfatıyla 1931-1943 yılları arasında dolaştığı Anadolu coğrafyasına ait izlenimlerini Anadolu Notları adıyla kitaplaştırmış. Okuması keyifli bu kitabı bitirdim ve türü konusunda bir...

Inception ve Venüs’ün Son Gecesi

“Laterna usul usul çalıyordu geride bir yerden. Hayat onu nasıl algıladığın ve nasıl yaşadığındı. Başka hiçbir şey değildi. Bunu anlamıştım.” (Venüs’ün Son Gecesi) Inception (Başlangıç) filmini izledik bu akşam…İlginç,...

Serçe Kuşlar ve Cariyeler ve Özgürlük İmgesi

Serçe kuşlar ve cariyeler, Sergüzeşt romanında olduğu gibi, Serçe Kuşun Sonbaharı romanında (Yılmaz Karakoyunlu) da yan yana ve biri diğerine gönderme yapan ifadelerle kullanılmıştır. “Masal aynı masaldır… Bazıları masalda gerçeği...

Serçe Kuşun Sonbaharı (Yılmaz Karakoyunlu)-1

Serçe Kuşun Sonbaharı, (Yılmaz Karakoyunlu, 2010) iki “serçe kuş”la bir farklı düşünen “şeyh”in (Şeyh Bedreddin) ve dahil oldukları çevrelerin çokça aşka dayalı, çokça insanî, biraz isyânkâr, biraz “devrimci”, biraz...

Marilyn-Venüs’ün Son Gecesi (Nazlı Eray)

“Cursum Perficio…” Tam bir “yaz kitabı”… Tipik bir Nazlı Eray romanı… Düşsel anlatım türü için sınıfta rahatlıkla örnekleyebileceğim metinler arasına adını ekledim. Nazlı Eray bir “talkshow”da son kitabı Marilyn-Venüs’ün...

Dr.Jivago (Boris Pasternak)

Boris Pasternak’ın 1958’de Nobel Ödülü almış romanı Dr.Jivago’yu okurken Sovyetler Birliği’nin devrim tarihini ayrıntılı bilme gereği duydum.  1900’lerin başında, lise yaşlarındaki bir grup gencin ilk gençlik öyküleriyle başlayan eserde,...

“Hikâyenin Yaprakları Çırpınıyor”

Sözcüklerin yüklendiği anlamları örneklediğim metinler arasında, Ece Temelkuran’ın Muz Sesleri’nden aşağıdaki satırlar da vardı. Bir çocuğun ölümü karşısındaki çaresizliğin çığlığı, “tiyatro” ve tiyatroya ait terimlerle anlatılıyordu. Olması gerekenin olamadığı,...

Bahar ve Kelebekler ve Kelebek Falı

Ömer Seyfettin’in Bahar ve Kelebekler öyküsünü okudum çocuklara. Geçmişin birikimini taşıyan yaşlı büyükanne ile torununun torunu hüzünlü genç kızın öyküsü… Büyükanne, 1910’larda, savaşların ve yıkımın eşiğindeki ülkenin sancısını içinde hisseden...

Mantıku’t-tayr… Simurg’un Ardında…

Okul dergisinde yer alacak metinlerden biri, Mantıku’t-tayr’a nazire niteliği taşıyor. O sayfaya, Hüdhüd rehberliğinde Simurg’un karşısına çıkan 30 kuşu temsil edecek bir fotoğraf/çizgi/resim ararken, Borges Defteri sayfalarında bu çizimle...

Balat… Bir Semti Yaşamak, Sevmek ve Yazmak

“Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer” (Yahya Kemal) Telefonda, “Şu sıralar, Orhan Hoca’yı yazmak istiyorum, niyeyse.” dedim ve Balat’ı okumaya başladığımı söyledim. Gecikmeli bir okuma… Tanpınar’la ilgili...

Hacı Murat (Tolstoy)

Hacı Murat, yıllar önce adını duyduğum bir romandı. Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu, Grigoriy Petrov’un Ak Zambaklar Ülkesinde-Finlandiya ve Tolstoy’un Hacı Murat kitaplarının Cumhuriyet’in ilk yarısında, orduda ve MEB’de, önerilen,...

“Yazmasam Deli Olacaktım” Çeşitlemeleri

Ara Güler’in ünlü Sait Faik fotoğrafını Google’da ararken yazmayı kafama koymuştum. “Haritada Bir Nokta” öyküsünde geçen bir cümlenin (“Yazmasam deli olacaktım.”) net ortamındaki bilgi kirliliğinden nasıl nasiplendiğini fark etmiştim...

Hocaefendi’nin Sandukası (Emre Kongar)

Öğrenciler İhsan Doğramacı’nın öldüğünü söylediklerinde, “Bilkent’in kurucusuymuş.” dediler. Ben İhsan Doğramacı adını duyduğumda, YÖK’ün kurucusuydu. Ne çok tepki vardı etrafında…YÖK’le birlikte, değişik nedenlerle üniversiteden ayrılan ya da uzaklaştırılan öğretim...

Muz Sesleri (Ece Temelkuran)

“Çünkü Allah’ın belası Beyrut’ta sadece muz seslerinin duyulduğu bir gün istiyorum. Birine söz verebilmek istiyorum. Kendime söz verebilmek istiyorum. Çünkü… İçinde yuvarlanıp gittiğimiz bu gürültü bitsin ve duralım istiyorum.”...

Bir “Kitap Yakma Anketi”

Cumhuriyet yıllarının farklı dönemlerini temsil edebilecek fotoğraflar ararken, Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan Cumhuriyet Ansiklopedisi (1923-1940)’nde ilginç bir başlığa rastladım: “Kitap Yakma Anketi.” 1933 yılında, Cumhuriyet sayfalarında, Peyami Safa’nın eğlencelik...

Hikâye Anlatıcısı İnsana Dair Ne Anlatır?

Tekinsiz (Chuck Palahniuk)’i farklı metin gelenekleriyle birlikte okumak ve değerlendirmek de mümkün, özellikle de birbirini daha önce hiç tanımayan bir grup yazarın aldıkları davet üzerine birer hikâye anlatıcısı olarak...

Bülbülü Öldürmek (Harper Lee)

“Bülbüller bizi mutlu edecek şarkılar söylemekten başka bir şey yapmaz. İnsanların bahçelerinde yetiştirdiği şeyleri yemez, mısır ambarlarına yuva yapmaz; tek yaptıkları, tüm kalpleriyle bize şarkı söylemektir. O yüzden bülbülü...

Çocukça (Süreyya Berfe)… Gerçeğin En Duru Hâli…

Çocuk Edebiyatı dersini verirken ilgimi çeken kitaplardan biri, Çocukça (Süreyya Berfe) idi.  Baskısı yok sanıyordum, varmış… Bir sunum dolayısıyla, Süreyya Berfe’nin “Bayraklar” şiiri ile Arif Nihat Asya’’nın “Bayrak” şiirini,...

Ünlü Yazar ve Şairlerin Çocuk Kitapları

Şimdi çocuklarla ilgili bir çalışma için daha önce yazdığım, yayınlanmış bir yazıma*** işim düşünce, hiç değilse, eser dökümünü belki birilerinin işine yarar düşüncesiyle buraya aktarmayı uygun gördüm. (Tümü bir...

Bir Romanın Hikâyesi: Samanyolu (Kerime Nadir)

Kerime Nadir’i Posta Güvercini romanıyla tanıdım. Kitapçı bir yakınımızın armağanıydı… Bildik, hüzünlü, “soap opera” dünyalardan biri… Önyargım da vardı yazara karşı. Sonra anılarını okudum: Romancının Dünyası. Öyle yarım da...

Lüküs Hayat (Ekrem Reşit Rey)

Çayyolu Cüneyt Gökçer Sahnesi’nde Zihni Göktay’lı, Suna Pekuysal’sız Lüküs Hayat operetini izledim bugün. Haldun Dormen yönetmiş. Muhsin Ertuğrul’un önerisiyle yazılmış, Cemal Reşit Rey bestelemiş, kardeşi Ekrem Reşit Rey yazmış...

Bir de Baktım Yoksun (Yekta Kopan)

Bir de Baktım Yoksun, Yekta Kopan’ın bu ay yayınlanan öykü kitabı… Geçtiğimiz günlerde Twitter’a düştüğü nottan yayınlandığını öğrendim. Bir solukta okunan, sade yapısı içinde bir parça düşsel ögeler içeren,...

Drina Köprüsü (İvo Andriç)

Drina Köprüsü, İvo Andriç’in 1961’de Nobel Edebiyat Ödülü’ne değer görülen romanı…1945’te yazılmış. Öyküsü anlatılan Drina Köprüsü ise, 10 yaşlarında Sokoloviç köyünden devşirilen Sokullu Mehmet Paşa’nın doğduğu topraklara özlemi, teşekkürü,...

Bir Romanın Kahramanı Olmak

Güneşin Tam İçinde sitesinde son yazı, “Yaşanası Romanlar”la ilgili bir istatistiği ve okurlara yöneltilen bir soruyu içeriyor: “Hayatınızın kalanını içinde geçirebileceğiniz güzellikte bir dünyayı anlatan roman okudunuz mu hiç?...

Zaman En Mutlu Anda Donsun…

Başlık dikkatimi çekti önce: “Fuzûlî ve Faust”. Çok eski bir yazı… Burhanettin Batıman yazmış. Bir şair ve bir tiyatro eserinin kahramanını, daha doğrusu, iki ayrı çağın ve kültürün sanatçısını...

Kerbela

Dün akşam, Çayyolu’nda müzikal olarak sahnelenen Kerbela’yı izledim. Tam bir şiir, müzik, renk ve efekt şöleniydi… Duman ve özellikle ışık efektleriyle sağlanan atmosferi açıkçası anlatmak yetmeyecek, görüp sahnenin bir...

Karanlık Çökerken Neredeydiniz (Mario Levi)

Bir kenti sahiplenme… Bir ülkenin yurttaşı olabilme ve aidiyet… Geçmişe, lise çağlarının en riyasız arkadaşlık ilişkilerine dönerek, “yarın” için bir grup hayatı yeniden bir araya getirme… Bir oyunu yeniden...

 Soyutlama ve Özdeşleyim ve İki Resim

Wilhelm Worringer’in yazdığı Soyutlama ve Özdeşleyim, 1906 yılında hazırlanmış bir doktora tezi… 1908’de yayınlanmış. İsmail Tunalı’nın değerlendirmesine göre: “İçinde yaşadığımız yüzyılda sanat teorisi veya estetik alanında pek az eser...

Üslûp, Kusur, Sıradışılık, Ayrışma

Elif Şafak’ın Aşk’ıyla ilgili yazdığım metne düşülmüş bir yorum notu gördüm blogumda. Dün gönderilmiş. Bir de Orhan Pamuk’un Benim Adım Kırmızı’sını okumamla ilgili bir öneri yapılmış… Not kayda değerdi....

Callisto (Torsten Krol)

Callisto, 11 Eylül’den sonraki Amerikan algısı üzerinden, algılar ve algı yönetimini bir de mizahın gücüyle işleyen, ilginç bir ironik roman… İmge Tan’ın çevirisiyle Türkçe ilk baskı, Nisan 2009’da yapılmış....

Bozkırdaki Çekirdek (Kemal Tahir)

Bozkırdaki Çekirdek (1967), 1943 yılında açılan bir köy enstitüsünün zorlu kuruluş öyküsünü anlatır. Kemal Tahir, enstitünün karşısına çıkan “zor”ları, romanın dokusuna yerleştirerek biri bitmeden diğeri başlayan bir silsile halinde...

İnsanın Yılanlı Öyküsü

Gürhan Tümer’in “Yılan” başlıklı yazısını okudum bugün. Çok eski bir Argos sayısında yer alıyor (Eylül 1990). İnsanla yılanın çooooook eskilere giden ihanet öyküsünü dinî kitaplar ve mitolojilerde anlatılan biçimleriyle...

Yenişehir’de Bir Öğle Vakti (Sevgi Soysal)

Sevgi Soysal’ın adıyla özdeşleşen romanı Yenişehir’de Bir Öğle Vakti, farklı toplumsal konum ve mesleklerdeki bir grup insanın, bir öğle vakti, Yenişehir’de kesişen hayatları üzerine kuruludur…   Yenişehir’de Bir Öğle...

Eski İstanbul Şehir Tiyatroları Dergilerinde

Tiyatro broşürleri her zaman çok ilgi çekici gelmiştir. Şimdiki broşürler özellikle kağıt ve baskı kalitesiyle, insanda koleksiyon oluşturma isteği uyandırabilecek nitelikte üstelik… Ankara’ya ilk geldiğimde izlediğim tüm oyunların broşürlerini,...

Meyyâle (Hıfzı Topuz)

Meyyâle, 1998’de yayınlandığında, belki sadece bir dönemin romanı gibi düşünülmüştü. Hıfzı Topuz’un, gerçek bir kişi çevresinde, Tanzimat ve II.Abdülhamit yıllarına ait olayları aktardığı, hatta yorumladığı  bir kitaptı. Etkisi geniş...

İnsanın “Meta” Olarak Değeri

Yeni bir bilgi değil… Bilinmedik bir şey hiç değil… Yine de arka arkaya sıralanınca, garipsetici, itici, sorgulatıcı… Meyyale (Hıfzı Topuz) romanından insanın sıfırlandığı alış veriş manzaraları: İmparatoriçe Josephine’in amca...

Tolstoy Bir Blogger Olsa…

Tolstoy, ilkgençlik döneminden başlayarak günlük tutmuş, hayatının son dönemine kadar da bu alışkanlığından vazgeçmemiş… Blogdan ötürü üye olduğum ve zaman zaman forum sohbetlerine laf yetiştirdiğim sitedeki blogcuların çoğu 19-25...

Stefan Zweig’ın Gözünden Casanova ve Sanat

Stefan Zweig, Kendi Hayatının Şiirini Yazanlar kitabında, Stendhal,Tolstoy ve Casanova’yı hayata imza atan birer kimlik olarak irdelemiş. Kitabın başlığına ve adının yan yana geçtiği kişilere bakınca, “Casanova’nın nesini yüceltmiş ki?”...

Çocuk ve İslam (Nezihe Araz)

Nezihe Araz ölmüş bugün. Onun, 1968’de yazdığı Çocuk ve İslâm kitabını severek okumuştum. Babamın kitaplığındaki yaprakları sararmış, eski baskılara has kokusu olan kitaplardandı. Bir tür Sofi’nin Dünyası ya da...

Lâ Sonsuzluk Hecesi (Nazan Bekiroğlu)

Nazan Bekiroğlu’nun Lâ Sonsuzluk Hecesi kitabı üzerine mi yazmalı mı; Trabzon günlerinin hatırasına, Nazan Hanım’ın Lâ arayışını mı anlatmalı? Bilemedim. Lâ: Olumsuzluk eki. Başkaldırı serbestîsi. Ama değil mi ki...

Layhar’ın Çocukları… Bir Külhan Geleneği…

İskender Pala’nın son romanı Katre-i Matem, Osmanlı’nın toplumsal hayatına ilişkin ilginç ayrıntılarla yüklü bir kitap. Dönemin akıl hastalarını iyileştirme yöntemleri, külhanbeylerinin yaşantısı, insanı okurken dahi rahatsız eden hapishane usulü konuşturma...

Buket Uzuner’le “Yolda”

“Yolda”, bir gezi kitabı beklentisiyle okumaya başlayacakları düş kırıklığına uğratabilir; çünkü bildik gezi kitaplarından değil. Ortak paydası yollar ve yolculuklar olan bir öyküler kitabı. Uzuner’in genelde seminer ya da...

Elif Şafak ve Aşk ve Şems ve Mevlânâ

UNESCO, 2007’yi Mevlânâ yılı olarak duyurunca, Mevlânâ’nın öyküsü daha bir merak edilir oldu galiba. Bâb-ı Esrar ve şimdi de Aşk… aşk ve bab-ı esrar İlk yüz sayfayı, Ahmet Ümit’in...

Fosforlu Cevriye

“Biri bana ‘siz’ dedi.” İnsan yerine koyulmanın  sevinci.. Suat Derviş’in, kendinden daha ünlü romanı Fosforlu Cevriye’nin tiyatroda müzikal versiyonu… Renkli, hayatı ti’ye alan, özlemlerini kahkahalarının altında saklayan, “feleğin çemberinden...

Bab-ı Esrar (Ahmet Ümit) ve Kanayan Taşlar…

Ahmet Ümit’in son romanı Bab-ı Esrar, bir otel yangınının perde arkasını öğrenmek üzere yurt dışından Konya’ya gelen Karen Kimya’nın, hiç ummadığı bir biçimde, kendi kalp yangınını söndürdüğü bir yolculuğun...

Luisito Bir Sevgi Öyküsü (Susanna Tamaro)

Susanna Tamaro‘nun bu ay yayınlanan son kitabı, Luisito Bir Sevgi Öyküsü …Yaşlı, emekli bir ilkokul öğretmeninin, yalnız geçen yıllarına eklenen bir papağan… luisito bir sevgi öyküsü bildik bir öyküyü anlatır...

“Hello World!

Galiba Mavi Tüy‘ün giriş öyküsüydü. Bir öğrenci yıllığına yazdığımı da hatırlıyorum; Sophie’nin Dünyası’ndaki bir öyküyle ilişkilendirip öğrencilerimle paylaştığımı da… Irmağın derinlerinde taşlara sıkı sıkı tutunarak yaşamlarını sürdüren canlılardan biri,...